_______________

" In all things of Nature, there is something of the marvelous" (Aristotle -Parts of Animals, I.645A16)

" Nature ......loves simplicity and unity" ( J. Kepler -Apologia)


****** Για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Προοπτική και ......άλλα Σημαντικά!

(http://sites.google.com/site/perivalloncom/
http://www.perivallon.com, http://envifriends2.blogspot.com, http://envifriends.blogspot.com)
_______________

* ΦΥΣΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ----- * ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ -

- Ο ΚΑΙΡΟΣ -

* Τοξικοί Εισβολείς στις Θάλασσές μας

Τροπικά και άλλα ξενικά ζώα και φυτά έχουν εισβάλλει οικολογικά και στις ελληνικές θάλασσες. Οι κυρίες αιτίες αυτής της συνεχιζόμενης «εισβολής» και μετανάστευσης ξενικών ειδών από γειτονικές θάλασσες (Ερυθρά Θάλασσα, Εύξεινος Πόντος, Ατλαντικός), με διαφοροποιημένους ρυθμούς, αποδίδονται μεταξύ των άλλων στις κλιματικές αλλαγές και στα συνοδά φαινόμενα που επηρεάζουν και το Μεσογειακό χώρο, στην εκλεκτική υπεραλίευση, στη ρύπανση των θαλασσών και σε άλλα ανθρωπογενή αίτια. Ως προς την οικολογική εισβολή που δέχεται η Μεσόγειος Θάλασσα και κατ΄ αντιστοιχία και οι ελληνικές θάλασσες, αυτές αποδίδονται στο ότι τα θαλάσσια οικοσυστήματα δεν είναι πλέον τόσο «εύρωστα» όσο στο παρελθόν και επομένως αυτή η όποια υποβάθμιση του περιβάλλοντος διευκολύνει αρκετές φορές την εγκατάσταση εξωτικών-ξενικών έμβιων όντων στο ελληνικό περιβάλλον. Το τοξικό χλωροφύκος «Καουλέρπα» που διέφυγε από το ενυδρείο του Μονακό το 1984 και που φαίνεται ότι εποικίζει τη Μεσόγειο με γοργούς ρυθμούς, απειλεί τον άνθρωπο και τα θαλάσσια οικοσυστήματα με την επέκταση των λιβαδιών του. Και όπως προαναφέρθηκε ανάμεσα σ’ αυτά τα εξωτικά είδη υπάρχουν μεταξύ τους τοξικά και επικίνδυνα για την υγεία μικροσκοπικά φύκη, επώδυνες για τον άνθρωπο τσούχτρες και αθέατα «κνιδονημάτια» , τοξικά φύκια και επικίνδυνα ψάρια. Μεταξύ των άλλων, αξίζει να αναφέρουμε μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις εισβολής ξενικών θαλάσσιων οργανισμών.Το τροπικό τοξικό πλαγκτονικό φύκος «Οστρέοψις» που έχει γίνει ο εφιάλτης για τους παραθεριστές της Ισπανίας και Ιταλίας, δημιουργεί δύσπνοια, ερεθισμό στο δέρμα και στα μάτια, πυρετό και βήχα. Αυτά είναι μερικά από τα συμπτώματα όσων κολυμβητών ήλθαν σε επαφή με το τοξικό αυτό φύκος. Η επαφή με την τσούχτρα «Πελάγια η νυκτερινή» είναι εξαιρετικά επώδυνη και επικίνδυνη για ανθρώπους ευαίσθητους στις αλλεργίες. Μιλάμε κυρίως για τις μωβ-ροζέ τσούχτρες, γνωστές με το επιστημονικό όνομα «Pelagia noctiluca», οι οποίες έχουν επώδυνο κτύπημα, όταν έλθουν σε επαφή με τους κολυμβητές. Η μαζική εμφάνισή τους έχει συνήθως ένα κύκλο έξαρσης από 4 έως 6 χρόνια. Οι οργανισμοί αυτοί, όπως και οι άλλες μέδουσες, δεν μπορούν να κολυμπήσουν ενεργά, αλλά παρασύρονται από τα ρεύματα της θάλασσα . Αλλος εισβολέας επικίνδυνος για τον άνθρωπο είναι το δινομαστιγωτό τοξικό φύκος «Gymnodinium breve» που με τις νευροτοξίνες του απειλεί με πλήρη καταστροφή τις μυδοκαλλιέργειες. Επίσης, ένα άλλο ξενικό είδος που έχει κάνει την εμφάνισή του στο Αιγαίο πέλαγος και φέτος εμφανίστηκε ακόμη και στις νότιες Κυκλάδες, είναι το Κτενοφόρο «Mnemiopsis leintyi» . Αυτός ο οργανισμός που έχει την κοινή ονομασία «Γυαλί» εξαιτίας του διάφανου σώματός του, έχει προξενήσει τεράστιες καταστροφές στην αλιεία της Μαύρης θάλασσας. Στο βόρειο Αιγαίο εμφανίστηκε εδώ και 15 χρόνια, η ανάπτυξή του είναι μαζική και ήδη έχει αρχίσει να δημιουργεί προβλήματα στην παράκτια αλιεία της περιοχής. Το εξωτικό χλωροφύκος «Κολπομένια» ήρθε στη Μεσόγειο μέσω Γιβραλτάρ από τον Ατλαντικό ωκεανό.Αυτή την εποχή οι περισσότεροι ρωτούν για τις τσούχτρες (επιστ. Μέδουσες). Άλλοι, ξενικοί για τις ελληνικές θάλασσες οργανισμοί είναι τα τροπικά μικροφύκη του είδους «Ostreopsis ovata» , τοξικά μικροφύκη του γένους «Gymnodinium» (πριν από 5 χρόνια εξαιτίας αυτού του τοξικού είδους καταστράφηκε η μυδοπαραγωγή στο Θερμαϊκό) και άλλοι θαλάσσιοι οργανισμοί. Αξίζει της προσοχής όλων το τοξικό ψάρι «Λαγοκέφαλος ή Κουνέλι» (εντοπίστηκαν δύο είδη τα οποία δεν έχουν τις ίδιες τοξικές ιδιότητες), που τα τελευταία χρόνια έχει εντοπιστεί σε περιοχές των Δωδεκανήσων (2003), της Κρήτης (൨൦൦൬), αλλά και των Κυκλάδων (2൦൦൭) και του Β. Αιγαίου. Το ψάρι αυτό, είναι μετανάστης από την Ερυθρά Θάλασσα, μέσω της διώρυγας του Σουέζ. ΟΛαγοκέφαλος «Lagocephalus spadiceus» είναι τοξικό είδος,ενώ ο Λαγοκέφαλος «Lagocephalus sceleratus» είναι λιγότερο επικίνδυνος. Τα ψάρια αυτά σε νεαρή ηλικία μοιάζουν με μεγάλη μαρίδα, αλλά μπορεί να φτάσουν σε μήκος πάνω από το μισό μέτρο και σε βάρος πάνω από 1500 γραμμάρια, όπως συμβαίνει στη θάλασσα του Λιβάνου. Οι πληθυσμοί του ψαριού αυτού, αυξάνονται σημαντικά και η εξάπλωσή του προκαλεί μεγάλη ανησυχία στις αρχές οι οποίες αναζητούν τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος. Όπως μας ενημερώνουν οι ειδικοί, η νευροτοξίνη που περιέχει το σώμα του εκτιμάται ότι είναι πάνω από 1000 φορές πιο ισχυρή από το κυάνιο. Αντίδοτο δεν υπάρχει. Τα πρώτα συμπτώματα είναι να μουδιάζουν τα χείλη και η γλώσσα και στη συνέχεια έρχεται η παραισθησία και μία αίσθηση ελαφρότητας σαν να επιπλέεις. Ακολουθεί πονοκέφαλος, έντονος πόνος στο στομάχι και σταδιακή παραλυσία.
Ωστόσο, για τη χώρα μας τα περιστατικά με τις τσούχτρες και τα τοξικά φύκη ήσαν από τη προηγούμενη χρονιά και σποραδικά και μεμονωμένα στο Ιόνιο, στις Κυκλάδες και στο Σαρωνικό.Η κύρια οδός-πηγή μεταφοράς των αλλόχθονων αυτών θαλάσσιων οργανισμών (ψάρια, στρείδια, μύδια, άλλα μαλάκια, καρκινοειδή, πολύχαιτα σκουλίκια, κτενοφόρα, αχινοί, φύκη και ανώτερα φυτά της θάλασσας, πλαγκτό κ.ά.) και προς στις ελληνικές θάλασσες, αποδίδεται κυρίως στη διέλευση τροπικών ειδών της Ερυθράς θάλασσα, στη Μεσόγειο.Επίσης, μέσα από τα στενά του Γιβραλτάρ εισέρχονται στη Μεσόγειο ωκεάνια είδη, ενώ μέσα από τα στενά του Βοσπόρου, έχει εμπλουτιστεί και το Αιγαίο πέλαγος με είδη της Μαύρης Θάλασσα. Εξάλλου, θαλάσσιοι οργανισμοί έχουν εγκατασταθεί στις ελληνικές θάλασσες προερχόμενοι από το μεταφερόμενο νερό ως έρμα των πλοίων (νερά από τροπικές θάλασσες, ωκεανούς, ιαπωνική θάλασσα, καραϊβική θάλασσα, πολικές περιοχές κ.ά) , από διαφυγές ενυδρείων, από τα ύφαλα των πλοίων, από διάφορα θαλάσσια συνοδά είδη που έρχονται μαζί με τα εισαγόμεναζωντανά μύδια, στρείδια, ψάρια, αστακούς, φύκια και καβούρια.
Τις επόμενες χρονιές όμως, κανείς δεν είναι βέβαιος πως θα εξελιχθούν τα πιο πάνω φαινόμενα, παρότι οι θαλάσσιοι βιολόγοι και οι ωκεανογράφοι πιθανολογούν ότι θα υπάρξουν δυσάρεστες εκπλήξεις, καθώς ενδέχεται να κυριαρχήσουν σε αρκετές περιοχές οι επώδυνες τσούχτρες, αλλά θα κάνουν έντονη την παρουσία τους μικροσκοπικά φύκη του πλαγκτού,τοξικά ψάρια και άλγες, επικίνδυνα για την τοξικότητά . Το τι ακριβώς θα επακολουθήσει είναι ακόμη μη προβλέψιμο, και τούτο γιατί πάντοτε το περιβάλλον διατηρεί μηχανισμούς ανάδρασης για τις ποικιλόμορφες περιβαλλοντικές πιέσεις. Άλλωστε, οι εμφανιζόμενες απειλές στα φυσικά οικοσυστήματα, έχουν ένα αδιευκρίνιστο χρόνο «επώασης» των επιπτώσεων με εμφανείς όρους. Ωστόσο, και οι θάλασσές μας φαίνεται ότι «μεταλλάσσονται» και οι επιπτώσεις είναι σίγουρο ότι θα απειλήσουν και το φυσικό περιβάλλον, και την οικονομία, και την ανθρώπινη υγεία σε βάθος χρόνου.Από οικο-ιστορική έποψη, οι ελληνικές θάλασσες έχουν δεχθεί μέχρι σήμερα την εισβολή από περισσότερα από 90 εξωτικά και ξενικά είδη φυτών και ζώων, από τα οποία τα 70 (77%) προέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα. Αυτά τα εξωτικά ή ξενικά είδη έχουν βρει πρόσφορο περιβάλλον στο Κρητικό πέλαγος με 13 είδη, στις Κυκλάδες με 11, στο Σαρωνικό κόλπο με 23, στη Χίο, Μυτιλήνη με 14 είδη, στο Θερμαϊκό, Αγ. Όρος και Θράκη με 16 είδη, στον Ευβοϊκό με 12 είδη, στον Κορινθιακό με 10 είδη, στο Ιόνιο πέλαγος με 15 είδη και στην Πελοπόννησο περίπου με 9 είδη. Άλλα 3 είδη έχουν προστεθεί στο Λιβυκό πέλαγος, ενώ στα Δωδεκάνησα τα εξωτικά είδη είναι γύρω στα ൫൦. Παρόλα αυτά, για πρώτες βοήθειες πάρτε μαζί σας στις παραλίες, υγρή αμμωνία ή ορισμένα αντιαλλεργικά φαρμακευτικά σκευάσματα. (πηγές: HCMR, 2007, CIESM, 2008).
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...