_______________

" In all things of Nature, there is something of the marvelous" (Aristotle -Parts of Animals, I.645A16)

" Nature ......loves simplicity and unity" ( J. Kepler -Apologia)


****** Για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Προοπτική και ......άλλα Σημαντικά!

(http://sites.google.com/site/perivalloncom/
http://www.perivallon.com, http://envifriends2.blogspot.com, http://envifriends.blogspot.com)
_______________

* ΦΥΣΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ----- * ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ -

- Ο ΚΑΙΡΟΣ -

Μαρούλι: μυθολογία, ιστορία, διατροφή, υγεία

Το μαρούλι (Lactuca sativa=Λακτούκα η ήμερη) , με τη μορφή που καλλιεργείται σήμερα, θεωρείται ότι προέρχεται από το άγριο μαρούλι με καταγωγή από την ανατολική Μεσόγειο και την Ασία. Αναφέρεται από τον Ηρόδοτο, το Θεοφράστου και τον Διοσκορίδη με το όνομα "θριδακίνη" και "θρίδαξ". Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, η καλλιέργειά του χρονολογείται από το 5.000 π.Χ. Οι Αιγύπτιοι το καλλιεργούσαν στις όχθες του Νείλου. Αναπαραστάσεις καλλιέργειας μαρουλιού απαντώνται σε πλήθος αρχαίων αιγυπτιακών τάφων. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι συνήθιζαν να μασούν ξεραμένα φύλλα μαρουλιού προκειμένου να τελειοποιήσουν τις επιδόσεις τους στο σεξ. Το μαρούλι ήταν για τους Αιγυπτίους ένα από τα ιερά φυτά του έρωτα. Σύμφωνα με την παράδοσή τους το έφερε στη χώρα τους ο Μιν, ο θεός της γονιμότητας, που απεικονιζόταν με υπερφυσική στύση να κάθεται κάτω από την τεράστια σε μέγεθος "ιερή μαρουλιά". Εξάλλου, είναι σημείο αναφοράς σε διάφορες θρυλούμενες ιστορίες των αρχαίων Ελλήνων και των Ρωμαίων. Συγκεκριμένα, οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι το μαρούλι έχει καταπραϋντικές και υπνωτικές ιδιότητες. Για το λόγο αυτό, στο τέλος του γεύματός τους κατανάλωναν φύλλα μαρουλιού. Στην αρχαία Ελλάδα εκτιμούσαν τα ωμά φύλλα του ως ορεκτικό - οι άντρες, πάντως, το κατανάλωναν πάντοτε με μέτρο- καθώς υποστήριζαν, ότι το μαρούλι περιορίζει την ερωτική επιθυμία. Συνήθως, το έτρωγαν οι μαθητές του Αριστοτέλη σε περιόδους "διαλογισμού" για να καταστέλλουν την ερωτική τους επιθυμία. Ωστόσο, σε αντίθεση με την αφροδισιακή του φήμης που απολάμβανε στην αρχαία Αίγυπτο, όλοι οι μεγάλοι γιατροί και φαρμακολόγοι της αρχαιότητας συμφωνούσαν πως ο "θρίδαξ" καταπραΰνει το νου και ψυχραίνει τον πόθο. Αργότερα, οι Ρωμαίοι απέδιδαν στο μαρούλι εκπληκτικές, ....(για ολόκληρο το κείμενο πατήστε κλικ ΕΔΩ)

θεραπευτικές ιδιότητες με κορυφαίο παράδειγμα τον αυτοκράτορα Καίσαρα Αύγουστο, ο οποίος θεωρούσε ότι τα συστατικά του μαρουλιού το θεράπευσαν από μια σοβαρή ασθένεια που έπασχε. Εξάλλου, οι Ρωμαίοι ξεκινούσαν όλα τα επίσημα δείπνα και συμπόσιά τους με κατανάλωση μαρουλιού για να ενισχυθεί η γεύση και η όρεξή τους και ταυτόχρονα να προετοιμάσουν κατάλληλα το πεπτικό τους σύστημα για το κύριο γεύμα.

Το μαρούλι είναι ένα λαχανικό που μπορείτε να φυτεύσετε σχεδόν όλες τις εποχές του έτους. Θα έχετε όμως καλύτερα αποτελέσματα αν η θερμοκρασία είναι κάτω από 21 βαθμούς Κελσίου. Στην Ελλάδα, καλλιεργείται όλο το χρόνο, κυρίως όμως από νωρίς το φθινόπωρο μέχρι αργά την άνοιξη. Για να ευδοκιμήσει χρειάζεται αρκετή εδαφική υγρασία, καλή στράγγιση, χώμα πλούσιο σε οργανικά στοιχεία, καλό φωτισμό και δροσερές νύχτες, ενώ δεν αντέχει τη ζέστη. Είναι φυτό γρήγορης ανάπτυξης, ετήσιο και ποώδες.Η ρίζα του είναι πασσαλώδης που μπορεί να φτάσει με μήκος έως μισό μέτρο. Τα φύλλα του βγαίνουν από το βλαστό που είναι κοντός. Τα μαρούλια πολλαπλασιάζονται με σπόρο. Η σπορά γίνεται σε φυτώρια ή σπορεία και σε 15 περίπου μέρες τα φυτάρια είναι έτοιμα για μεταφύτευση.
Αρχικά, το μαρούλι είναι καλό να τρώγεται ωμό –τρώγεται ωμό, σκέτο ή σε σαλάτες, σε πίττες αλλά και μαγειρεμένο με κρέας ως φρικασέ, αλλά χάνονται πολλές από τις ιδιότητές του-, διότι μέρος των υδατοδιαλυτών βιταμινών του καταστρέφεται. Ωστόσο, τα φύλλα του είναι απαραίτητο να πλένονται με σχολαστικότητα, έτσι ώστε να απομακρύνονται οι παθογόνοι οργανισμοί που επικάθονται σε αυτά. Επιπρόσθετα, αξίζει να σημειωθεί ότι τα εξωτερικά φύλλα του μαρουλιού -μπορείτε να αφαιρείτε τμηματικά λίγα λίγα φύλλα για τη σαλάτα σας- έχουν πολλαπλάσια περισσότερες ποσότητες των περιεχομένων δραστικών συστατικών σε σχέση με αυτά που βρίσκονται στο εσωτερικό του(καρδιά του μαρουλιού).
Υπάρχουν πάρα πολλές ποικιλίες μαρουλιού που μπορούν να διακριθούν σε 4 βοτανικές ποικιλίες. Ο Φυλλώδης τύπος , στον οποίο τα φύλλα σχηματίζονται σαν ρόδα και δεν έχουν κεφαλή. Φύονται κατά δεκάδες και ανανεώνονται όταν τα πρώτα φύλλα κοπούν. Είναι κατσαρά ή μοιάζουν με τα φύλλα της βελανιδιάς. Το χρώμα τους είναι πράσινο , ανοιχτό πράσινο ή και κόκκινο. Σε αυτό τον τύπο περιλαμβάνονται οι οι ποικιλίες ‘’σαλάτες Νεαπόλεως’’, ‘’Αντιδομάρουλα’’ και τα ‘’Κοινά μαρούλια’’. Ο Κεφαλωτός τύπος, έχει με παχιά, μαλακά φύλλα που σχηματίζουν μία συμπαγή κεφαλή. Οι ποικιλίες εδώ είναι τα ‘’κόκκινα κλειστά μαρούλια’’, ‘’Μπατάβια’’, ‘’Σαλαμάνδρα’’, ‘’Νιού Γιορκ Ιμπέριαλ’’ και άλλες. Ο τύπος Μαρουλιού-Σπαραγγιού , έχει στενά φύλλα και παχύ σαρκώδη βλαστό. Οι ποικιλίες αυτού του τύπου καλλιεργούνται στην Ασία κυρίως για τους βλαστούς τους. Ο τύπος Ρωμάνα έχει λεία σκληρά και ανορθωμένα φύλλα που σχηματίζουν ψηλή κεφαλή. Έχουν πολύ λεπτή γεύση και η υφή τους είναι τραγανή. Εδώ έχουμε τις ποικιλίες ‘’Σκουροπράσινο’’, ‘’λευκό Παρισιού’’ και ‘’Κωνσταντινούπολης’’.
Η θρεπτική αξία του μαρουλιού είναι μεγάλη. Παρά τις χαμηλές του θερμίδες, περίπου 15 kcal ανά100 γραμμάρια, το μαρούλι προσφέρει πολύ ισχυρές δόσεις των βιταμινών Κ, C, A και φυλλικού οξέος. Είναι ενδεικτικό ότι δύο κούπες μαρούλι (περίπου120 γρ.) είναι ικανές να εφοδιάσουν το μέσο ενήλικα με πάνω από το 50% των ημερησίων αναγκών του, σε σχέση με τις προαναφερθείσες βιταμίνες. Επιπλέον, το μαρούλι περικλείει ισχυρές δόσεις μαγγανίου, χρωμίου, μολυβδαινίου και αξιόλογες ποσότητες θειαμίνης, ριβοφλαβίνης, φωσφόρου, ασβεστίου, καλίου και σιδήρου. Επίσης, το μαρούλι είναι πολύ καλός φορέας φυτικών ινών, καθώς 2 κούπες παρέχουν2,5 γραμμάρια(περίπου 10 % της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης). Εξάλλου, ως πράσινο λαχανικό,  περιέχει β-καροτένιο, λουτείνη και ζεαξανθίνη, ενώ τα φύλλα και οι βλαστοί του μαρουλιού περιέχουν ένα γαλακτώδη χυμό που έχει φαρμακευτικές ιδιότητες ( παυσίπονες αλλά και ναρκωτικές).
Το μαρούλι, εκτός από τη λεπτή του γεύση, παρέχει μια σειρά από ευεργετικά συστατικά για τον ανθρώπινο οργανισμό. Η αξιόλογη περιεκτικότητά του σε διαλυτές και αδιάλυτες ίνες το καθιστά εξαιρετική επιλογή για την καλή λειτουργία της γαστρεντερικής οδού, της μείωσης του σακχάρου του αίματος, της βελτίωσης του προφίλ των λιπιδίων, καθώς και της μείωσης του σωματικού βάρους, μέσω του ελέγχου της όρεξης. Το σημαντικό περιεχόμενο κυτταρίνης που περιέχει, βοηθά στην καλύτερη κινητικότητα του παχέος εντέρου. Με τον τρόπο αυτό, διαφυλάσσεται η οξεοβασική ισορροπία στο κόλον και αποτρέπονται δυνητικοί κίνδυνοι για καρκινογενέσεις. Από την άλλη πλευρά, οι διαλυτές ίνες που περιλαμβάνει καθυστερούν τη γαστρική κένωση, δημιουργώντας πυκνότητα στο στομαχικό σάκο, μεγαλύτερη αίσθηση κορεσμού και πιο βραδεία απελευθέρωση της γλυκόζης στο αίμα. Εξάλλου, η κατανάλωση του μαρουλιού συμβάλλει στον έλεγχο της χοληστερόλης, αφού οι φυτικές ίνες που περιέχει δεσμεύουν χολικά άλατα και μέσω του μηχανισμού αυτού, μειώνονται τα επίπεδα της χοληστερόλης στο πλάσμα του αίματος. Κατ’ επέκταση, η υψηλή περιεκτικότητά του σε λουτείνη και β-καροτένιο ενισχύει την αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού προσφέροντας προστασία από νεοπλασματικές ασθένειες, βλάβες του γενετικού υλικού και διαφύλαξη των αρτηριών από την οξείδωση της LDL, αθηρογόνου χοληστερόλης. Επίσης, το μαρούλι συνιστάται και σε περιπτώσεις έλλειψης σιδήρου ή αναιμίας, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε φυλλικό οξύ. Το φυλλικό οξύ συμμετέχει στην αιμοποίηση και είναι εξαιρετικά σημαντικό στις εγκυμονούσες. Έλλειψή του κατά τη διάρκεια της κύησης (ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο) μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα (αρχικό τμήμα του σώματος του εμβρύου). Εξάλλου, ως πράσινο φυλλώδες λαχανικό ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου στοιχείο που το καθιστά πολύ καλό συνοδευτικό για τις διατροφικές πηγές αιμικού σιδήρου, όπως το ψάρι, το κοτόπουλο, το μοσχάρι. Τέλος, σύμφωνα με μελέτες, η παρουσία καροτεινοειδών προφυλάσσει από ιώσεις, αλλά και σε συνέργεια με την βιταμίνη Α προστατεύει από εκφυλιστικές παθήσεις των ματιών με χαρακτηριστικό παράδειγμα την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.
Τη μεγαλύτερη παραγωγή μαρουλιών στον κόσμο έχουν οι Η.Π.Α και ακολουθούν η Κίνα, η Ισπανία και ο Καναδάς. Στην Ελλάδα καλλιεργούνται περίπου 19.000 στρέμματα και η ετήσια παραγωγή φτάνει τους 25.000 τόνους.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...