_______________

" In all things of Nature, there is something of the marvelous" (Aristotle -Parts of Animals, I.645A16)

" Nature ......loves simplicity and unity" ( J. Kepler -Apologia)


****** Για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Προοπτική και ......άλλα Σημαντικά!

(http://sites.google.com/site/perivalloncom/
http://www.perivallon.com, http://envifriends2.blogspot.com, http://envifriends.blogspot.com)
_______________

* ΦΥΣΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ----- * ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ -

- Ο ΚΑΙΡΟΣ -

- Η Τρούφα, το Κυνήγι της και η Τρουφοκαλλιέργεια

Οι Τρούφες (τα αρχαιοελληνικά Υδνά ή Κεραύνια), είναι σχετικά σπάνια είδη υπόγειων μανιταριών που αναπτύσσονται μέσα στο έδαφος (σε βάθος 5-30 cm) και που συμβιώνουν  στο ριζικό σύστημα ορισμένων δασικών δένδρων ή και θάμνων. Τρούφες, ονομάζονται γενικά όλα τα υπογείως καρποφορούμενα, στρογγυλόμορφα, σαρκώδη μανιτάρια–μύκητες (Ασκομύκητες), που ανήκουν κυρίως στα γένη Tuber, Terfezia και Tirmania. Είναι γνωστά επίσης και με τις συνώνυμες λαϊκές ονομασίες τους, Ίτανα, Ίτνα, Ύκνο, Ύχνο, Ίτανο, Υδανιά, αλλά και  Χοιρόψωμο ή Χοιρόχορτο, καθώς αποτελούν και τροφή των αγριόχοιρων. Επειδή τα ύδνα φυτρώνουν σε αφθονία στις βροχερές περιοχές διατυπώθηκε από ορισμένους η άποψη, ότι μπορεί η ονομασία τους να προέρχεται από το ύω = βρέχω. Γενικά τα ύδνα, είναι σήμερα γνωστά με την εξελληνισμένη ονομασία ‘’Τρούφες’’, της γαλλικής λέξης Truffes και αποτελούν ένα από τα πιο εκλεκτά και όχι μόνο πανάκριβα εδέσματα.
Οι πρώτες αναφορές για τις τρούφες ανάγονται γύρω στο 1880 π.Χ. . Ήταν γνωστές από πολύ παλιά (Σουμέριοι, Θεόφραστος, Διοσκουρίδης και άλλοι), οι θεραπευτικές ιδιότητές τους, αλλά και η γαστρονομική και θρεπτική αξία της τρούφας, που την κάνει περιζήτητη σε ολόκληρο τον κόσμο. Της αποδίδονται επίσης θεραπευτικές δράσεις κατά των μυϊκών και αρθριτικών πόνων και των υψηλών επιπέδων χοληστερόλης, αλλά και για τις  αφροδισιακές της ιδιότητες. Οι βασιλείς της Μεσοποταμίας, οι Φαραώ και αργότερα οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι απολάμβαναν τις τρούφες, που τις θεωρούσαν γευστικά μοναδικές. Ιστορικά, ορισμένοι θεωρούν, ότι το ‘’Μάννα εξ ουρανού’’ στην Παλαιά Διαθήκη, ήταν στην πραγματικότητα τρούφες μύκητα που αναπτύσσεται ακόμη και στην έρημο. Οι Βεδουίνοι μέχρι σήμερα χρησιμοποιούν τις τρούφες για τροφή και για φάρμακο για ερεθισμένα μάτια. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες που ωριμάζουν σε διαφορετικές εποχές του χρόνου. Η γεύση και το άρωμα που δίνει στα φαγητά, στα οποία χρησιμοποιείται είναι κάτι το ιδιαίτερο. Επίσης χρησιμοποιείται και για φαρμακευτικούς σκοπούς.
Στη Γαλλία, κατά παράδοση ‘’κυνηγάνε’’ τις τρούφες και τις συλλέγουν με την βοήθεια εκπαιδευμένων γουρουνιών, ενώ στην Ιταλία με την βοήθεια εκπαιδευμένων σκύλων. Όσες τρούφες δεν καταναλώνονται φρέσκες μπορούν να διατηρηθούν με διάφορους τρόπους, οι συνηθέστεροι είναι : Η κονσερβοποίηση τους ή η διατήρηση τους μέσα σε ελαιόλαδο. Υπάρχουν πολλοί θρύλοι και εικασίες όπως, ότι τρούφα εμφανίζεται εκεί που έχει χτυπήσει κεραυνός και άλλα τέτοια. 
Σήμερα, η καλλιέργεια της τρούφας (τρουφοκαλλιέργεια), αποτελεί μια σύγχρονη αγροτική δραστηριότητα με εκπληκτικές αποδόσεις, κατάλληλη για πολλές ημιορεινές και ορεινές περιοχές της χώρας μας. .....(για ολόκληρο το κείμενο πατήστε κλικ ΕΔΩ)
Γενικά, τα μανιτάρια, σε αντίθεση με τα πράσινα φυτά, στερούνται χλωροφύλλης με αποτέλεσμα να μην μπορούν να εκτελέσουν τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης, έχουν όμως την ικανότητα να αποσυνθέτουν τη νεκρή οργανική ύλη, παίζοντας έτσι αναντικατάστατο ρόλο στη φυσική ανακύκλωση. Έτσι τα μανιτάρια ως οργανισμοί ετερότροφοι, ζουν είτε σαπροφυτικά είτε παρασιτικά. Αυτό που βλέπουμε και το χαρακτηρίζουμε ως μανιτάρι είναι μόνο το ορατό μέρος του σώματός του, που στις περισσότερες περιπτώσεις έχει πολύ μικρή διάρκεια ζωής, έχοντας σκοπό την παραγωγή σπόρων. Το υπόλοιπο τμήμα του μανιταριού έχει τη μορφή ενός τριχόμορφου αραχνοειδούς έως και βαμβακόμορφου ιστού που ονομάζεται μυκήλιο ή μυκηλιακές υφές. Αυτό το τμήμα λοιπόν περνάει τη ζωή του μέσα στο έδαφος και μέσα σε νεκρούς ή ζωντανούς κορμούς δέντρων. Έτσι, στις τρούφες οι υφές τους (μυκηλιακές υφές) περιβάλλουν τα λεπτά ριζικά τριχίδια ορισμένων δασικών φυτών, όπως είναι η χνουδωτή δρυς η πλατύφυλλη και η ευθύφλοια δρυς, η αριά, πουρνάρι, βελανιδιά, κάρπινος η φλαμουριά, η φουντουκιά, η λεύκη, ο κέδρος αλλά και διάφορα πεύκα οι λεύκες, οι ιτιές, φλαμουριές, ρουπάκι, οστρυά, γαύρος και άλλα. Από αυτά οι μύκητες απομυζούν κυρίως υδατάνθρακες, ενώ οι ρίζες των φυτών ευεργετούνται από αυτή τη συμβίωση, καθώς αυξάνεται η ικανότητάς τους να προσροφούν νερό από το έδαφος, αζωτούχες ουσίες και στοιχεία όπως κάλιο, φώσφορο, σίδηρο καθώς και ιχνοστοιχεία. Οι μύκητες που καρποφορούν ως τρούφες συμβιώνουν με τις ρίζες των πιο πάνω φυτών και εμφανίζονται πάντοτε γύρω από τις ρίζες τους, σε βάθος 6-15 περίπου εκατοστών. Οι τρούφες, συνήθως έχουν τη μορφή πατάτας, μέγεθος 2-7 εκατοστά, αλλά και μεγαλύτερες, είναι γκριζο-μαύρες έως ωχρό-λευκές.
Στην Ελλάδα και στην Κύπρο είναι γνωστά από παλιά ορισμένα είδη τρούφας του γένους Τερφέζια (Terfezia). Αυτά τα γένη είναι ενδημικά σε άνυδρες και ημι-άνυδρες περιοχές της Μεσογείου , της Βόρειας Αφρικής , και την Μέση Ανατολή , όπου ζουν σε ΄΄εξωμυκορριζική’’ συνεργασία με  είδη Κίστων (λαδανιές) , με  βελανιδιές, πεύκα και άλλα. Τα κοινότερα είδη αυτής, υπήρχαν πριν από μερικά χρόνια στο Μαρούσι και στα Σπάτα Αττικής, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν στη Θεσσαλία και σε διάφορα μέρη της Πελοποννήσου, στην Ήπειρο, στις Σέρρες, Σάμο, Κρήτη στην ορεινή Ροδόπη και στο Καστελόριζο (πατατόμορφα μανιτάρια του είδους. Κανθαρέλλα (Chanterelle ή Cantharellus cibarius). Όλες αυτές οι τρούφες ανήκουν κυρίως στο γένος Terfezia, εμφανίζονται σε εδάφη αμμώδη και ασκεπή, μακριά από δένδρα και θάμνους και ωριμάζουν κυρίως κατά την Άνοιξη.
Ωστόσο, τα γένη της τρούφας Tuber, που απαντώνται και στην Ελλάδα σε εδάφη με μέτρια έως μεγάλη υγρασία, υπάρχουν στην περιοχή Σιδηρόκαστρο-Σερρών, Κιλκίς, Πήλιο, Κόνιτσα, Πιερία, ορεινή Ροδόπη και αλλού. Ειδικότερα, η ‘’λευκή ανοιξιάτικη τρούφα’’. (Τuber borchi), φτάνει μέχρι 10 εκατοστά σε διάμετρο και βάρος έως και τα 50γρ. .Συναντάται σε μέρη με υγράσια, ανήλια σε οποιοδήποτε πέτρωμα αρκεί το έδαφος να μην είναι όξινο. Απαντάται, κυρίως στη ζώνη του αείφυλλου και φυλλοβόλου δρυοδάσους, σε διάκενα με ποώδες χορτάρι, λαδανιές, παλιούρι, πουρνάρι, χνοώδης δρυς, μαύρη πεύκη, τραχεία πεύκη, ανατολικό γαύρο και άλλα. Η ‘’μαύρη καλοκαιρινή τρούφα’’ (Tuber aestivum), φτάνει τα 15εκατοστα σε διάμετρο και βάρος πάνω από 250γρ. Έχει χρώμα καφέ μαύρο, σχήμα ωοειδές, με επιφάνεια αυλακωτή με καφέ νερά στο εσωτερικό όταν ωριμάσει. Απαντάται σε εδάφη με μέτρια υγρασία, σε διάφορα πετρώματα όπως γνεύσιο, ρυόλιθο, γρανίτη, και κροκαλοπαγή διαφόρου συνθέσεως και στον ασβεστόλιθο σε μεγαλύτερη αφθονία. Η ‘’μαύρη χειμωνιάτικη τρούφα’’ (Tuber brumale), φτάνει γύρω στα 5 εκατοστά σε διάμετρο και βάρος μέχρι και 30γραμμάρια, έχει μαύρη απόχρωση με πυκνές λεπτές αυλακώσεις, σχήμα σφαιρικό ωοειδές και όταν τη ξύνουμε  ξεφλουδίζεται εύκολα. Εσωτερικά είναι λευκή με καφέ νερά όταν είναι άγουρη και όταν ωριμάσει σκουραίνει το χρώμα. Συναντάται αποκλείστηκα σε ασβεστόλιθο, μάρμαρο και δολομίτη δηλαδή σε εδάφη με pH 7-8.
Σε άγρια μορφή, υπάρχουν πολλές ποικιλίες Τρούφας (περίπου 80 παγκοσμίως) και μερικές από αυτές, περίπου 7-10 ποικιλίες, καλλιεργούνται. Οι καλλιεργήσιμες ποικιλίες είναι συνήθως αυτές που το βάρος τους μπορεί να είναι από 5-10 γραμμάρια, αλλά και. μέχρι 1 ή 1,5 κιλό. Τα σημαντικότερα είδη της είναι η λευκή τρούφα, η θερινή μαύρη τρούφα, η μαύρη τρούφα και χειμωνιάτικη τρούφα, τα οποία συμβιώνουν με διάφορα δασικά είδη φυτών.
Η ‘’τρουφοκαλλιέργεια’’, είναι μια καλλιέργεια τελείως φυσική. Δεν είναι υδροβόρα, δεν χρειάζεται λιπάσματα, ούτε και τη  συνεχή παρουσία του καλλιεργητή επιτόπου.  Η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία φαίνεται ότι κυριαρχούν στη διεθνή αγορά, ενώ τα τελευταία 20 χρόνια και άλλες χώρες όπως η Νέα Ζηλανδία, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Βουλγαρία, μπήκαν στην τρουφοκαλλιέργεια δυναμικά, με συγκεκριμένους στόχους και κατάλληλες πολιτικές. Οι Ιταλοί αναφέρουν για τη χώρα τους σε καλλιέργειες δρυός ηλικίας 15 ετών παραγωγή 4 έως 5 κιλών τρούφας ανά δέντρο. Υπόψη ότι μια κανονική φυτεία δρυός περιλαμβάνει 50 δένδρα ανά στρέμμα. Συνεπώς έχουν 200 έως 250 κιλά τρούφας ανά στρέμμα. Ακόμη αναφέρεται ότι καλλιέργεια δρυός ηλικίας 3 ετών αποδίδει περίπου 0,5 κιλό τρούφας ανά δέντρο. Οι τιμές παραγωγού ποικίλουν ανάλογα με το είδος της τρούφας. Η λευκή τρούφα (που έχει όμως εξωτερικό χρώμα μπεζ-καστανό) είναι η ακριβότερη. Ως τιμές παραγωγού αναφέρονται 1.000 έως 2.000 ­ ανά κιλό τρούφας. Η γαλλική αγορά απορροφά τις τρούφες σε μεγάλες ποσότητες και με τις υψηλότερες τιμές. Στην Κύπρο, τα τελευταία δύο χρόνια, 15000 ελιές είναι εμβολιασμένες με Tuber aestivum (καλοκαιρινή τρούφα), ενώ στην Ελλάδα η τρουφοκαλλιέργεια βρίσκεται σε πολύ αρχικό στάδιο.
Με τον όρο ‘’τρουφοκαλλιέργεια’’ εννοούμε την εξειδικευμένη καλλιέργεια που πραγματοποιείται με κατάλληλες παρεμβάσεις, συνεχείς σε χρόνο, και απορρέουν από τα αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών έως σήμερα. Από τα πολλά είδη τρούφας αυτά που έχουν εμπορική αξία σήμερα είναι: Tuber magnatum Pico (tartufo bianco), T. melanosporum Vitt (tartufo nero de Norcia), T. brumale Vitt (tartufo ivernale), T. brumale var moschatum (tartufo moscato), T. aestivum (tartufo scorzone estivo), T. uncinatum (tartufo uncinato), T. albidum Pico (tartufo bianchetto). Οι καλλιεργούμενες ποικιλίες γενικά χαρακτηρίζονται από την εποχή ωρίμανσης και συλλογής (καλοκαιρινές, χειμερινές και φθινοπωρινές), ενώ το δεύτερο γνώρισμα είναι πιο εμφανές, αφορά το εξωτερικό της χρώμα (λευκές και μαύρες τρούφες).
Από όλα τα είδη τρούφας το πλέον περιζήτητο είναι η ‘’Μαύρη τρούφα’’ (Tuber melanosporum). Συναντάται κυρίως σε δάση της Γαλλίας, σε βάθος 10 έως 20 εκατοστά κάτω από την επιφάνια του εδάφους και πάντοτε κοντά στις ρίζες ξυλωδών φυτών όπως Ιτιά, Λεύκα , Πεύκο, Καστανιά, αλλά κυρίως εμφανίζεται στη Βελανιδιά. Εξωτερικά είναι μαύρη με τραχιά επιφάνεια, αλλά από μέσα είναι υπόλευκη με φλέβες μαύρες. Οι μαύρες τρούφες είναι σημαντικό εμπορικό είδος στην Γαλλία και την Ιταλία. Ωριμάζουν από τον Οκτώβριο μέχρι τον Δεκέμβριο. Το μέγεθος τους είναι συνήθως όσο ένα μεγάλο καρύδι, αλλά μερικές φορές μπορεί να φτάσει να είναι και σαν μικρό μήλο. Τέλος, το μέγεθος δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το γευστικό αποτέλεσμα που μπορεί να φέρει σε ένα πιάτο.
Η καλλιέργεια αρχίζει με την προμήθεια δενδρυλλίων των οποίων το ριζικό σύστημα εμβολιάζεται (μολύνεται) με το μυκήλιο μυκήτων του γένους Tuber, ώστε να εξασφαλιστεί, σε εδάφη κατάλληλα για το φυτό-φορέα και τον μύκητα-την τρούφα, η παραγωγή καρποφοριών παρόμοιων με αυτών που εμφανίζονται στη φύση.. Σημαντικό στάδιο για την καλλιέργεια τρούφας αποτελεί η σωστή εκλογή του αγρού. Ιδανικά εδάφη είναι στην υψομετρική ζώνη από 300-700 μ. περίπου, τα ελαφρά κεκλιμένα και αμμοαργιλλώδη τα οποία στραγγίζουν καλά.Τα διάφορα είδη τρούφας έχουν διαφορετικές εδαφικές απαιτήσεις. Έτσι, οι μαύρες τρούφες προτιμούν φτωχά, αλκαλικά, ασβεστολιθικά εδάφη με οξύτητα (pH) 7,2-8,2. Η οργανική ουσία πρέπει να είναι λίγη έως μέτρια όπως και η παρουσία καλίου, αζώτου και φώσφορου. Οι μαύρες τρούφες μπορούν να αναπτύσσονται σε υψόμετρα από 300-1.000 μ., σε ξηρές περιοχές όπου οι επιλογές για άλλου είδους γεωργική εκμετάλλευση είναι περιορισμένες.Οι λευκές τρούφες είναι πιο απαιτητικές. Προτιμούν τις κοιλάδες όπου το έδαφος είναι γονιμότερο, με οξύτητα (pH) 7,2-8,0 υψόμετρο μέχρι 600 μ. και ετήσια βροχόπτωση που να ξεπερνά τα 1.000 χιλ. Συνιστάται οι ενδιαφερόμενοι να πραγματοποιούν ανάλυση εδάφους στα κτήματά τους (τουλάχιστον εκτίμηση της οξύτητας) πριν από κάθε απόφαση για καλλιέργεια τρούφας ώστε να γνωρίζουν με βεβαιότητα ότι η εκλογή αγρού είναι σωστή. Πριν τη φύτευση, ο αγρός πρέπει να οργωθεί βαθιά την άνοιξη και να φρεζαριστεί το φθινόπωρο. Η φύτευση των δενδρυλλίων γίνεται σε φυτευτικό σύνδεσμο 4 Χ 4 έως 5 Χ 5 μ. δηλ. 50 έως 60 φυτά/στρ. Ενδείκνυται να χρησιμοποιηθούν περισσότερα από ένα δενδρώδη είδη εμβολιασμένα με περισσότερα από ένα είδη τρούφας και με διαφορετικό παραγωγικό κύκλο έτσι ώστε η συλλογή να γίνεται σε διαφορετικές εποχές αλλά και να μειωθεί το ρίσκο. Η χρήση φυσικών ή αζωτούχων λιπασμάτων δεν επιτρέπεται, όπως δεν επιτρέπεται και η χρήση φυτοφαρμάκων. Ενδείκνυται ο έλεγχος-κόψημο των ζιζανίων με ελαφρύ χορτοκοπτικό μηχάνημα, αλλά και το σκάλισμα τριγύρω από τα δένδρα μέχρι βάθους 5 εκατ. Όταν κατά τη θερινή περίοδο υπάρχουν περίοδοι μεγαλύτερες των 15 ημερών χωρίς βροχόπτωση, τότε είναι αναγκαία η άρδευση.
Σήμερα η καλλιέργεια της τρούφας αποτελεί μια σύγχρονη αγροτική δραστηριότητα με πολύ υψηλές αποδόσεις, με μικρή αρχική επένδυση, με μικρή δεσμευμένη έκταση και με χαμηλό ρίσκο.(πηγές: http://www.wisegeek.com , http://herbarium.usu.edu/fungi/funfacts/truffind.htm, Στ. Διαμαντής, Ερευνητής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης, http://www.truffle.gr/, http://www.troufa.net).
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...