_______________

" In all things of Nature, there is something of the marvelous" (Aristotle -Parts of Animals, I.645A16)

" Nature ......loves simplicity and unity" ( J. Kepler -Apologia)


****** Για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Προοπτική και ......άλλα Σημαντικά!

(http://sites.google.com/site/perivalloncom/
http://www.perivallon.com, http://envifriends2.blogspot.com, http://envifriends.blogspot.com)
_______________

* ΦΥΣΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ----- * ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ -

- Ο ΚΑΙΡΟΣ -

- Τα Κύθηρα : Φως, χρώματα, βραχοσυνθέσεις, γεύσεις, αρώματα, ιστορία, μύθοι και παραδόσεις

Κύθηρα, το γνωστό Τσιρίγο –Cerigo κατά  την ενετική ονομασία, το νησί της Κυθέρειας Αφροδίτης, το καταπράσινο νησί, με τις καταγάλανες θάλασσες μέσα στο απόλυτο Μεσογειακό φως. Πλούσια εναλλαγή τοπίων, διάσπαρτα μνημεία του πολιτισμού με ελκυστικούς μύθους και μοναδικές παραδόσεις, σηματοδοτούν τη μοναδικότητα των Κυθήρων. Αυτού του τόπου που βρέθηκε στο σταυροδρόμι φυσικών και πολιτιστικών επιρροών, αλλά που ισορρόπησε την ελληνική φύση, την παράδοση με την επίδραση της Δύσης, πλάθοντας έναν ιδιόμορφο πολιτισμικό , κοινωνικό και περιβαλλοντικό χαρακτήρα. 
Το νησί των Κυθήρων, ταυτίζεται με το νησί της θεάς Ουράνιας Κυθέρειας Αφροδίτης (προστάτιδα θεά της αγάπης και του αγνού ερωτά). Η ίδρυση, από τα πολύ πρώιμα χρόνια, ομώνυμου ναού της θεάς στα Κύθηρα, έδωσε και στο νησί τον ομηρικό χαρακτηρισμό ‘’Ζάθεα’’, δηλαδή ‘’Πανάγια’’. Το νησί αναφέρεται από τον  Όμηρος στην Ιλιάδα, τον Ηρόδοτο, το Διόνυσο, τον Ξενοφώντας, ενώ κατά τον Αριστοτέλη το νησί παλαιότερα ονομαζόταν Πορφυρούσα, εξαιτίας της επεξεργασίας της πορφύρας και στις μέρες του λεγόταν Κύθηρα. Ο Ισίδωρος –ήταν γεωγράφος του 1ου αιώνα μ.Χ.,  υποστήριξε την άποψη ότι το νησί έλαβε το όνομά του από την Κυθέρεια Αφροδίτη (Κυθέρεια σημαίνει  πλήρης θελγήτρων γυναίκα) και όχι το αντίστροφο. Σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησίοδου,  η Αφροδίτη γεννήθηκε στους αφρούς της θάλασσας των Κυθήρων, όταν έπεσαν σε αυτή τη θάλασσα, τα αποκομμένα από τον Κρόνο γεννητικά όργανα του πατέρα του Ουρανού. Στη συνέχεια, τα κύματα παρέσυραν τη θεά, η οποία έφθασε στην Πάφο της Κύπρου, όπου επίσης λατρεύτηκε ως θεά προστάτης του νησιού (Πάνδημος θεά, προστάτιδα του σαρκικού έρωτα και της αναπαραγωγής).
Στα Κύθηρα είναι αδύνατο να αγνοήσεις το παρελθόν, την ιστορία, τους μύθους και τις παραδόσεις και να τα αποσυνδέσεις από τη μοναδικότητα του τοπίου και της φύσης. Εδώ, το παρόν είναι η συνέχεια του παρελθόντος. Εδώ, στα Κύθηρα, οι άνθρωποι ήταν και παραμένουν απαράλλακτα οι ίδιοι με αυτούς που κατοικούσαν στο νησί από τους Μινωικούς, κλασικούς, βυζαντινούς και μεσαιωνικούς χρόνους. Άλλωστε, για τα πάντα .....(για ολόκληρο το κείμενο πατήστε κλικ ΕΔΩ)
στα Κύθηρα φαίνεται ότι υπεύθυνο είναι ‘’ το φως’’ όπως έγραφε και ο Σεφέρης σε πολλά κείμενά του για τα νησιά. 
Η ιστορικές διαδρομές των Κυθήρων ξεκινούν από τους Κρήτες και τους Φοίνικες που εμπορεύονταν την πορφύρα, απ’ όπου και η παλαιότερη ονομασία του νησιού που ήταν Πορφυρούσα. Μάλιστα, πρόσφατα στην κορυφή του βουνού του Αγ.Γεωργίου στον Αβλέμονα, βρέθηκε το πρώτο εκτός Κρήτης,  Μινωικό ‘’ιερό κορυφής΄΄. Αργότερα στην πορεία του χρόνου τα Κύθηρα γίνονται τμήμα του Μυκηναϊκού κράτους, κατόπιν οι Αθηναίοι και οι Σπαρτιάτες εναλλάσσονται στην κατάκτηση του νησιού και αργότερα οι Ρωμαίοι. Οι μετέπειτα φάσεις ακμής του νησιού εστιάζονται στους βυζαντινούς, βενετσιάνικους και στην αγγλοκρατία κατά την περίοδο της οποίας δημιουργούνται υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης, εκπαίδευσης και διοικητικής μέριμνας, ενώ την ίδια περίοδο οι κοινωνικές δομές περνούν με τη σταδιακή κατάργηση της δύναμης των ευγενών  στην εξάπλωση της αστικής τάξης των γαιοκτημόνων, των εμπόρων και των γεωργών.
Ως προς το φυσικό περιβάλλον, αλλού είναι μοναδικό σε αγριότητα, κάπου αλλού είναι ελκυστικό σε ηρεμία και γαλήνη. Φαράγγια, κοιλάδες, εύφορες μικρές πεδιάδες, ποτάμια, ρυάκια, καταρράκτες αλλά και ξερότοποι. Ωστόσο, είναι ένας τόπος γεμάτος, εκτός από φως, χρώματα και γεύσεις, με  θρύλους και δραστηριότητες που σημάδεψαν βαθιά –βλέπε ρεματιές, φαράγγια και σπηλιές- τον τόπο και την ιδιοσυγκρασία των ανθρώπων. Είναι βέβαιο ότι η πολύ πλούσια φυσική ιστορία που έφτασε στη σημερινή της όψη, αλλάζοντας πολλές φορές άλλοτε από φυσικές δυνάμεις και άλλοτε από τις επεμβάσεις του ανθρώπου, αποτελεί ένα από τα μοναδικά χαρακτηριστικά του νησιού. Ωστόσο, η Κυθηραϊκή φύση πλημμυρίζει παντού από χρώματα, μορφές, αρώματα, γεύσεις και φυσικά προϊόντα.
Η γεω-μορφολογία του νησιού ευνοεί τη δημιουργία υποθαλάσσιων και παράκτιων σπηλαίων αλλά και φαραγγιών. Μικρά και μεγάλα φαράγγια διασχίζουν το νησί με σημαντικότερο εκείνο της Κακής Λαγκάδας της Παλιόχωρας που θεωρείται παράδεισος για το βοτανικό του πλούτο και άφθονη πανίδα του, πέρα από τις μοναδικές γεωμορφές που υποδηλώνουν συνεχή φυσική ενέργεια και δράση.  Εδώ μπορείς να δεις πάνω από 25 είδη πουλιών να φωλιάζουν, από τα 52 είδη που έχουν διαπιστωθεί σε όλα τα Κύθηρα, ενώ τα πουλιά που ξεχειμωνιάζουν ξεπερνούν τα 120 είδη.  Εξάλλου, οι ποταμοί και οι χείμαρροι εμπλουτίζουν τις Τσιριγώτικες θάλασσες με πλούσια υλικά ανόργανης και οργανικής ύλης με αποτέλεσμα να δημιουργούνται άριστης ποιότητας ψαρότοποι.       
Πολυάριθμοι και οι τόποι λατρείας από την κλασική και κυρίως τη βυζαντινή περίοδο. Έναν αντίστοιχο μικρό Μυστρά συναντάς στην Κάτω Χώρα, κοντά στο Μυλοπόταμο, με το μεσαιωνικό κάστρο, τις σκήτες, τα κελιά των μοναχών, τις αποθήκες τους και τα πολυάριθμα εκκλησάκια. Από τα μοναστήρια του νησιού τα σημαντικότερα είναι η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα, η Αγία Μόνη, ο Αγ. Ιωάννης ο Θεολόγος, ο Αγ. Θεόδωρος και η Αγ. Ελέσσα.
Το θυμάρι, το σπάρτο, το φασκόμηλο, η σεμπρεβίβα (Helichrysum orientale) –το αμάραντο των βραχονησίδων των Κυθήρων που ‘’πάντα ζει’’-, πεύκα, πλατάνια, σχίνα, μυρτιές, αγριελιές, χαρουπιές, ασφάκες, κρίταμα, αγριοβιολέτες, αλμυρίκια, κάπαρη, φραγκοσυκιές και ένας ατέλειωτος φυσικός βοτανικός πλούτος πλαισιώνουν τα χωριά, τις καλλιεργούμενες εκτάσεις, τις παραλίες, τις ομαλές και απόκρημνες ακτές, τα γύρω μικρά νησιά.
Στη Χώρα, που είναι η παραδοσιακή πρωτεύουσα του νησιού, μπορείς να απολαύσεις τη μοναδική θέα προς το Κρητικό πέλαγος, το γειτονικό Καψάλι, και τα Αντικύθηρα. Εδώ διαλέξτε γευστικά και σπάνια παραδοσιακά προϊόντα. Στο Καψάλι, το παραδοσιακό επίνειο του νησιού, με το μαγευτικό δίδυμο φυσικό κόλπο, που η παράδοση τα θέλει να υποδηλώνουν τα ‘’δυο στήθια της Κυθηραίας Αφροδίτη’’, βουτήξτε στην αμμουδερή θάλασσά του και περιεργαστείτε τα παραλιακά μαγαζιά που είναι γεμάτα από ζωή μέχρι πρωίας. Μπροστά στο Καψάλι δεσπόζει ο μονόλιθος-βραχονησίδα Χύτρα ή Αυγό με τις μοναδικές θαλασσινές σπηλιές όπου φωλιάζουν οι φώκιες, ο μαυροπετρίτης και όπου ψηλά στα απρόσιτα βράχια φυτρώνει το σήμα κατατεθέν των Κυθήρων, το ξηροφυτικό μικρό κίτρινο χρυσάνθεμο η σεμπρεβίβα, που ….πάντα ζει.  Στο Λιβάδι, περιπλανήσου στον παραδοσιακό οικισμό του με αρκετά διάσπαρτα αρχοντικά, την πέτρινη με τα 13 τόξα γέφυρα στο Κατούνι και άλλα έργα υποδομής από την εποχή της αγγλοκρατίας.  Ο Μυλοπόταμος έχει τη δροσερότερη πλατεία των Κυθήρων κάτω από πελώρια πλατάνια, ενώ παραδίπλα ρέουν νερά και υπάρχουν καταρράκτες και νερόμυλοι. Ο Αβλέμονας, παραδοσιακό ψαροχώρι με ξεχωριστή ομορφιά μέσα στο κατάξερο γύρω περιβάλλον, φαντάζει μακριά ως κουκλο-οικισμός. Σήμερα, καινούργια σπίτια διατηρώντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική δημιουργούν πανέμορφες εικόνες και ελκυστικό περιβάλλον. Στο λιμάνι του Αβλέμονα το 1802, ναυάγησε  ένα από τα πλοία που ο αρχαιοκάπηλος Ελγιν, μετέφερε τα γλυπτά του Παρθενώνα. Λίγο πριν τον Αβλέμονα, στην περιοχή Παλαιόπολη, υπάρχουν τα ερείπια της αρχαίας Σκάνδειας, πόλης που λέγεται ότι αριθμούσε 25000 κατοίκους και που καταστράφηκε μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Η Αγία Πελαγία και το Διακόφτι είναι τα σημερινά λιμάνια που πιάνουν τα πλοία όταν έρχονται από την Κρήτη, το Γύθειο και τη Νεάπολη Λακωνίας. Ο Ποταμός είναι το κεφαλοχώρι στη βόρεια περιοχή του νησιού με παζάρι παραδοσιακών προϊόντων. Δοκιμάστε εδώ το παραδοσιακό γλυκό συκαλάκι, τις φυσικές μαρμελάδες, τις σπιτικές μάντολες (καραμελωμένα αμύγδαλα), το μπουτίνο, το μοσχάπιδο, το μαστό της Αφροδίτης, τους ‘’Ροζέδες’’, κουφέτο και σύκο, τα αμυγδαλωτά. Επίσης, γευτείτε το παραδοσιακό Κυθηριώτικο τσίπουρο, τη ‘’Φατουράδα’’ (τσίπουρο και κανελλο-γαρύφαλλα),  το τοπικό λικέρ σεμπρεβίβο, το θυμαρίσιο μέλι, το ντόπιο κρασί, το ξύδι και το λάδι. Τα Μητάτα, παραδοσιακό αγροτο-κτηνοτροφικό χωριό με απέραντη θέα στις γειτονικές ρεματιές, το φαράγγι του Τσάκωνα όπου στους βράχους του είναι λαξευμένα ξωκλήσια  και δίπλα στη ρεματιά βρίσκονται τα εύφορα περιβόλια. Οι πολλές πηγές, το φαράγγι και οι ρεματιές δημιούργησαν θρύλους για νεράιδες, ξωτικά και πειρατές. Εδώ θα βρεις μοναδικές ποικιλίες ροδάκινου. Στις γύρω σπηλιές πολυάριθμες οι στάνες των βοσκών που έδωσαν το όνομά τους και στο χωριό και που τροφοδοτούν τα Κύθηρα με γευστικά τυριά.                   
Και όσο για κολύμπι, οι επιλογές σχεδόν αμέτρητες, όσες και οι μοναδικές παραλίες των Κυθήρων. Αμμουδιές στην Παλαιόπολη (εδώ η παράδοση θέλει να αναδύθηκε από τη θάλασσα η Αφροδίτη), στο Καψάλι, στον Λιμνιώνα (δες εδώ και τις αυθεντικές πέτρινες ψαροκαλύβες), στην Αγ. Πελαγία, στο Διακόφτι, στην Πλατιά Άμμο(εδώ σύμφωνα με την παράδοση ο Πάρις και η Ωραία Ελένη  ολοκλήρωσαν τον έρωτά τους), που ανάλογα με τις χειμερινές καιρικές συνθήκες μπορούν να έχουν και ψηλό έως και χονδρό χαλίκι. Παραλίες με λεπτότερα ή και χονδρότερα χαλίκια  μπορείς να βρεις  στις μοναδικές περιοχές στο Μελιδόνι, στο Χαλκό, στο Καλαδί με τις σπηλιές και τις θαυμάσιες βραχοσυνθέσεις, στη Κομπονάδα, στο Λυκοδήμου, στη Κακή Λαγκάδα και στη Φυρή Άμμο με τα πορφυρά βότσαλα.
Και κάπου στο Καψάλι το μπαρ ‘’Μπάντα Λάντρα’’, που σημαίνει κατά τη τσιριγώτικη έκφραση ‘’Απ’άκρη, σ’ άκρη’’, μας υπενθυμίζει ότι σε τούτο το νησί των Κυθήρων, μπορείς να βρεις παντού άπλετο το Φως, μοναδικές τις Θάλασσες, ελκυστικές τις Παραλίες, εντυπωσιακούς τους Αμμόλιθους και πανδαισία από Χρώματα, Γεύσεις και Αρώματα της Φύσης. Και δεν ξεχνάμε τις διηγήσεις φίλων, αρκετά χρόνια πριν ότι εδώ ‘’έπαιζαν και ρουφούσαν τη ζωή’’ ο Σπύρος, η Κωνσταντίνα και ο Βασίλης. Τώρα, καθώς  ο καθένας ακολούθησε το δρόμο του υπάρχουν μόνο τα Κύθηρα, για όλους μας. Απ’εδώ ξεκίνησε να ζωγραφίζει το Καψάλι και τα άλλα τοπία του νησιού, ο φίλος Χρήστος, πρωτοδιορισμένος καθηγητής στα Κύθηρα το 1966, που έφυγε νωρίς από κοντά μας και στον οποίο αφιερώνεται αυτό το κείμενο. 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...