_______________

" In all things of Nature, there is something of the marvelous" (Aristotle -Parts of Animals, I.645A16)

" Nature ......loves simplicity and unity" ( J. Kepler -Apologia)


****** Για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Προοπτική και ......άλλα Σημαντικά!

(http://sites.google.com/site/perivalloncom/
http://www.perivallon.com, http://envifriends2.blogspot.com, http://envifriends.blogspot.com)
_______________

* ΦΥΣΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ----- * ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ -

- Ο ΚΑΙΡΟΣ -

- Αντρούκλιαστος και Αρμύρα για Σαλάτα, Γυαλί, Φαγεντιανή και Σαπούνι (φυτά της παραλίας -3/4)

η Αλμύρα (Salsola soda)
ο Αντρούκλιαστός ή Αλμυρίδι (Salsola kali)
Τα φυτά που τα βρίσκουμε
στις παραλίες μας 
Αντρούκλιαστος, ή Καλιά, ή Τασένερη, ή Αλμυρίδι, ή Σαλσόλα το  κάλι (λατ.,Salsola  kali) και η Αρμύρα (λατ., Salsola soda),  είναι πλούσια μεταξύ των άλλων και σε σε σόδα (ανθρακικό νάτριο). Μέχρι το 19ο αιώνα, η στάχτη αυτών των φυτών χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή γυαλιών, φαγεντιανής, αλλά και σαπουνιών.            
(Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του -διαμορφωτής, ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός ή περισσότερων σταθεροποιητών που αν δεν χρησιμοποιηθούν, τότε το γυαλί γίνεται εύθρυπτο και αποσαθρώνεται από το νερό. Η φαγεντιανής είναι μια σύνθετη ύλη που κατασκευάζεται από κονιορτοποιημένο χαλαζία, αμμόλιθο ή πυριτόλιθο και από ένα διάλυμα ανθρακικού νατρίου που κατά το ψήσιμο τους σε περίπου 850οC το υλικό στερεοποιούνταν, ενώ το εξωτερικό επίχρισμα έλιωνε, δίνοντας στην επιφάνεια των αντικειμένων μια υπόλευκη, στιλπνή όψη που θύμιζε ελεφαντόδοντο).
''Agretti'' , Kαλλιεργούμενη Salsola soda
Αυτή η φυτικής προέλευσης σόδα χρησιμοποιήθηκε, στην Εγγύς Ανατολή και στην Αίγυπτο για την παραγωγή γυαλιού και φαγεντιανής από την 4η χιλιετία π.Χ. και μετά. Αργότερα, μικτές στάχτες αλκαλίων από ξυλώδη δασικά φυτά έχουν χρησιμοποιηθεί στη Δυτική Ευρώπη κατά τη διάρκεια του 2ου και το πρώτο μισό της πρώτης χιλιετίας π.Χ.
Το γένος των φυτών Salsola κατανέμεται στην Κεντρική Ασία και Νοτιοδυτική Ασία, Βόρεια Αφρική και τη Μεσόγειο. Ως επί το πλείστον είναι ημίθαμνοι, θάμνοι και μικρά δένδρα, σπάνια μονοετή. Τα φύλλα είναι κυρίως εναλλακτική, σπάνια αντίθετο, απλά και ολόκληρα. Τα άνθη είναι ερμαφρόδιτα και έχουν 5 πέταλα, 5 στήμονες και ο καρπός τους είναι σφαιρικός.
Η αφθονία ευδοκίμησης του Salsola kali στην Κρήτη, το γνωστό ως αλμυρίδι, αποτελεί ένδειξη για την πιθανή χρήση του ως πρώτη ύλη στην κατασκευή γυάλινων (γυαλί και φαγεντιανή)  αντικειμένων. Αντίθετα, το Salsola soda, αν και θεωρείται ότι αποτέλεσε μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιηθείσες πρώτες ύλες για τα υαλώδη αντικείμενα, εντούτοις σύγχρονες μελέτες κατέδειξαν την αδυναμία ευδοκίμησής του τόσο στην Κρήτη, όσο και στην Αίγυπτο. .....(για περισσότερα)
Αν τα δεδομένα αυτά θεωρηθούν ότι ίσχυαν κατά την αρχαιότητα τότε η χρήση του Salsola soda για την κατασκευή υαλωδών αντικειμένων φαίνεται μάλλον απίθανη, εκτός εάν οι κλιματικές συνθήκες στην Κρήτη έχουν αλλάξει δραστικά από την αρχαιότητα ως σήμερα επηρεάζοντας την επιβίωση του Salsola soda, γεγονός όμως όχι πολύ πιθανό. Η αναφορά βέβαια αυτή πραγματοποιείται προκειμένου να δοθεί έμφαση στο γεγονός ότι οι στάχτες φυτών είναι λογικότερο να προέρχονταν από φυτά που ευδοκιμούσαν σε κάθε κέντρο παραγωγής φαγεντιανής και όχι να εισάγονταν από άλλες περιοχές, λόγω της αφθονίας αλοφύτων σε όλα τα κέντρα παραγωγής της Μεσογείου. Παρόλα αυτά, υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές για εμπορική συνδιαλλαγή μεταξύ της Μέσης Ανατολής με την Ευρώπη συγκεκριμένα για στάχτες φυτών, οι οποίες όμως ξεκινούν από τη Ρωμαϊκή περίοδο. Επομένως, και για τα πρώιμα υαλώδη αντικείμενα, η χρήση τοπικών πρώτων υλών και συγκεκριμένα σταχτών φυτών που ευδοκιμούν στην άμμο, σε αμμώδη εδάφη και δίπλα στη θάλασσα φαίνεται ακόμα πιο πιθανή.
Το φυτό Αντρούκλιαστος (λατ. Salsola kali, συν S.tragus, αγγλ., Roly-Poly, Prickly Saltwort, Buckbush, Tumbleweed ) είναι ένα ετήσιο φυτό που φυτρώνει σε παράκτια, αμμώδη και άνυδρα εδάφη. Προέρχεται από την Ευρασίας , αλλά έχει εγκλιματιστεί, ακόμη και στη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και αλλού. Σήμερα κατανέμεται σε όλη την Ευρώπη, κατά μήκος των ακτών της Βαλτικής Θάλασσας, της Βόρειας Θάλασσας και του Ατλαντικού Ωκεανού. Στην περιοχή της Μεσογείου και σε ξηρότερες περιοχές αντικαθίσταται από το Salsola tragus (συν.Kali tragus), το γνωστό ρωσικό γαϊδουράγκαθο, ή φραγκοσυκια της παραλίας. Αυτό το φυτό είναι λιγότερο ανεκτικό σε αλατούχα εδάφη, και έχει εξαπλωθεί από την Ευρασία και σε άλλες ηπείρους. Σε μερικά νησιά των Κυκλάδων υπάρχει το ενδημικό Salsola aegeae.
Οι στάχτες του περιέχουν μέχρι και 30%  ανθρακικό νάτριο (σόδα). Το ανθρακικό νάτριο είναι ένα από τα αλκαλικά υλικά που είναι απαραίτητα για την παρασκευή γυαλιού, σαπουνιού, ως καθαριστικό υφασμάτων και άλλα. Μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα ." το φυτό αυτό ήταν μια σημαντική πηγή ανθρακικού νατρίου.. Στην Ισπανία, αυτά τα φυτά αποκαλούνται ‘’Βarrilla’’, από την ομώνυμη βάση μιας μεγάλης βιομηχανίας γυαλιού και φαγεντιανής του 18ης αιώνα. Ομοίως, η Σκωτία είχε μια μεγάλη βιομηχανία το 18ο αιώνα, παραγωγής ανθρακικού νατρίου από φύκια. Ο κλάδος αυτός ήταν τόσο προσοδοφόρος που οδήγησε σε υπερπληθυσμό στα Western Isles της Σκωτίας, και μία εκτίμηση είναι ότι 100.000 άνθρωποι ήταν απασχολημένοι με τη συλλογή φυκών (kelping), κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Η εμπορευματοποίηση της συνθετικής παραγωγής ανθρακικού νατρίου (διαδικασία Leblanc, από αλάτι, ασβεστόλιθο  και θειικό οξύ) έβαλε τέλος στην εποχή της καλλιέργειας αλοφύτων για παραλαβεί από τις στάχτες τους ανθρακικού νατρίου κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα.
Το φυτό αυτό περιέχει εκτός των άλλων μέχρι και 5% οξαλικό οξύ, γι 'αυτό πρέπει να χρησιμοποιείται με μέτρο. Ιδιαίτερα θα πρέπει να προσέχουν, άτομα με τάση για ρευματισμούς, αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, πέτρες στα νεφρά, γιατί αν το φυτό αυτό το συμπεριλαμβάνουν στη διατροφή τους, μπορεί να επιδεινώσει την κατάστασή τους.Είναι, όμως, απόλυτα ασφαλής σε μικρές ποσότητες, ενώ η όξινη γεύση του προσθέτει μια ωραία γεύση σε σαλάτες. Στην Πορτογαλία (Πόρτο) την καλλιεργούν σε λαχανόκηπους και την πουλάνε πανάκριβα. Είναι ένα εύκολο φυτό για να καλλιεργηθεί στο χωράφι. Τα φύλλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο του σπανάκι ή προστίθενται σε μικρές ποσότητες στις ωμές σαλάτες. Στην Ιαπωνία είναι δημοφιλές αυτό το φυτό και χρησιμοποιείται στις σούπες για να τις χυλώνουν. To Salsola soda, γνωστό στην Ιταλία ως ‘’Barba di Frate" ή "Agretti", μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λαχανικό, όπου τα νεαρά φύλλα και οι τρυφεροί βλαστοί του μαγειρεύονται. Επίσης τρώγεται και ωμό σε σαλάτες. Ο σπόρος του μπορεί να αλεστεί και να χρησιμοποιηθεί σαν χυλός, πυκνωτικό στις σούπες ή να προστεθεί σε άλευρα δημητριακών κατά την κατασκευή του ψωμιού.
Σε πολλές χώρες του κόσμου αναφέρεται ως ένα σοβαρό ζιζάνιο. Ως φυτό που απαιτεί μικρές ποσότητες νερού, αναπτύσσεται σχετικά γρήγορα και καλλιεργείται σε άγονα σχετικά και προβληματικά εδάφη, δημιουργεί άριστες προοπτικές για πηγή βιο-καυσίμων. Το ενεργειακό περιεχόμενο στον τομέα των αποξηραμένων λουλουδιού (βιοκαύσιμο) κυμαίνεται από 6,500-6,800 Btu / lb cf 5,580-7,920 για το λιγνίτη. Άγριοι λειμώνες αποφέρουν 3-10 τόνους/εκτάριο, ενώ αρδευόμενα χωράφια μέχρι και 15 τόνους/εκτάριο.
Στη λαϊκή ιατρική, ο χυμός του φρέσκου φυτού είναι ένα εξαιρετικό διουρητικό. Ένα από τα συστατικά του φυτού, η  Salsolin, , έχει χρησιμοποιηθεί για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Αναφέρεται ως καθαρτικό, διουρητικό, εμμηναγωγό, τονωτικό και αντισκωληκικό φάρμακο.
Η Αλμύρα (λατ., Salsola soda,αγγλ., Saltwort, Opposite leaved saltwort, Opposite leaf Russian thistle, Barilla plant), είναι χυμώδεις μικρός θάμνος (έως 0,7 m ύψος) που φυτρώνει στις ακτές της λεκάνη της Μεσογείου. Πρόκειται για ένα αλόφυτο (φυτό ανθεκτικό στο αλάτι της θάλασσας και των αλμυρών εδαφών) που συνήθως αναπτύσσεται σε παράκτιες περιοχές και μπορούν να ‘’αρδεύονται’’ με αλμυρό νερό. Έχει σαρκώδη πράσινα φύλλα είτε με πράσινα ή κόκκινα στελέχη. Τα μικροσκοπικά άνθη αναπτύσσονται από άνθη που φυτρώνουν από τη βάση των φύλλων κοντά στο στέλεχος.
Είναι ενδημικό φυτό στην Ευρασία και τη Βόρεια Αφρική. Ιστορικά, ήταν γνωστό στην Ιταλία, τη Σικελία και την Ισπανία. Στη σύγχρονη Ευρώπη, βρίσκεται επίσης στον Ατλαντικό στις ακτές της Γαλλίας και της Πορτογαλίας και στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Έχει εγκλιματιστεί κατά μήκος της ακτής του Ειρηνικού της Βόρειας Αμερικής και υπάρχει ανησυχία ως εισβολέας-ζιζάνιο στο Αφγανιστάν, Αργεντινή, Καναδά και αλλού.
Το φυτό αυτό έχει μεγάλη ιστορική σημασία ως πηγή του ανθρακικού νατρίου, το οποίο εξαγόταν από τις στάχτες αυτού του φυτού και των άλλων ειδών του. Το ανθρακικό νάτριο είναι μία από τις αλκαλικές ουσίες που είναι ζωτικής σημασίας στην υαλουργία και σαπωνοποιϊα. Τα φημισμένα κρύσταλλα γυαλιά του 16ου αιώνα από τη Βενετία και το Μουράνο, εξαρτιόνταν από την καθαρότητα του ανθρακικού νατρίου, και η φύση του αυτού συστατικού κρατήθηκε μυστική. Η Ισπανία είχε μια τεράστια βιομηχανία, τη γνωστή Βarrilla, το 18ο αιώνα, που παρήγαγε ανθρακικό νάτριο από τις αλμύρες (αγγλ., saltworts, ισπαν., barrilla).
Ενώ η εποχή της καλλιέργειας του φυτού για τη στάχτη του που ήταν πλούσια σε σόδα είναι μακρυνό παρελθόν, εδώ και μερικές δεκαετίες καλλιεργείται πάλι στην Ευρώπη ως λαχανικό που απολαμβάνει μεγάλη δημοτικότητα στην Ιταλία και με καλοφαγάδες σε όλο τον κόσμο. Τα κοινά ονόματά του στην ιταλική γλώσσα είναι ‘’Barba di Frate, Agretti’’, και ‘’Liscari sativa’’. Η ιταλική ονομασία ‘’agretti’’ χρησιμοποιείται συνήθως στα αγγλικά για να αναφερθεί στα βρώσιμα φύλλα της Αλμύρας. Συλλέγεται από τις ομώνυμες καλλιέργειες σε δέσμες, όταν είναι μικρού μεγέθους ή κόβεται τακτικά ώστε να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη νέων βλαστών. Πιο συχνά βράζονται και τρώγονται τα φύλλα ως φυλλώδες λαχανικό. Συστήνεται να μαγειρεύεται σε βραστό νερό μέχρι να μαλακώσουν τα φύλλα.Επίσης, μπορούν τα φύλλα και οι τρυφεροί βλαστοί να τρώγονται ωμά. Λέγεται να «γευτούν χλοώδεις ελαφρώς αλμυρή και με μια ευχάριστη τραγανή υφή. Εξάλλου, τα νεαρά φυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως χρήσιμη ζωοτροφές, εφ 'όσον δεν είναι πάρα πολύ υψηλή η περιεκτικότητά τους σε οξαλικό ή νιτρώδη οξέα.Mερικές φορές το φυτό Salsola soda συγχέεται με ένα φυτό, γνωστό στην Ιαπωνία ως Okahijiki ( Φύκια της γης), το οποίο είναι στην πραγματικότητα το είδος Salsola komarovi.
Ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης του ανθρακικού νατρίου στις στάχτες της Salsola soda  συμβαίνει εάν το φυτό καλλιεργείται σε πολύ αλατούχα εδάφη (δηλαδή σε εδάφη με υψηλή συγκέντρωση χλωριούχου νατρίου), ή εάν αρδεύεται με θαλασσινό νερό, που περιέχει περίπου 40 γραμμάρια ανά λίτρο διαλυμένο χλωριούχο νάτριο και άλλα άλατα. Έτσι, στους ιστούς του περιέχονται αρκετά υψηλές συγκεντρώσεις από ιόντα νατρίου. Όταν καίγονται τα πλούσια σε νάτριο φυτά, το διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται αντιδρά με το νάτριο για να σχηματιστεί το ανθρακικό νάτριο.
Είναι αδιανόητο να βρεθεί μια υψηλή συγκέντρωση νατρίου, παρά καλίου σε φυτικούς ιστούς. Το πρώτο στοιχείο είναι συνήθως τοξικό, και το δεύτερο στοιχείο είναι απαραίτητο, στις μεταβολικές διεργασίες των φυτών. Είναι γνωστό ότι τα περισσότερα καλλιεργούμενα φυτά, γνωστά και ως γλυκόφυτα, υφίστανται βλάβες και πεθαίνουν όταν φυτεύονται σε αλατούχα εδάφη. Αντίθετα, τα αλόφυτα (φυτά με ανοχή ή αποφυγή σε υψηλές συγκεντρώσεις στο αλάτι), όπως η Αλμύρα και τα άλλα φυτά που καλλιεργούνται για το ανθρακικό νάτριο,  ανέχονται τα αλατούχα εδάφη και μπορούν να ευδοκιμήσουν με πολύ μεγαλύτερες πυκνότητες του νατρίου στους ιστούς τους από αυτά που μπορούν τα άλλα καλλιεργούμενα φυτά (γλυκόφυτα).
Οι βιοχημικές διεργασίες στο εσωτερικό των κυττάρων στα αλόφυτα είναι συνήθως ίδιες ως προς την ευαισθησία τους στο νάτριο, όσο είναι οι διαδικασίες στα γλυκόφυτα. Τα ιόντα νατρίου προερχόμενα από το έδαφος ή από το νερό άρδευσης. Είναι τοξικά κυρίως επειδή παρεμβαίνουν στις βιοχημικές διεργασίες στο εσωτερικό των κυττάρων του φυτού, καθώς απαιτούν κάλιο, που είναι χημικά παρόμοια μεταλλικά στοιχεία. Το κύτταρο ενός αλοφύτου, όπως η αλμύρα έχει ένα μοριακό μηχανισμό μεταφοράς που διαχωρίζει τα ιόντα νατρίου σε ένα διαμέρισμα στο φυτικό κύτταρο που ονομάζεται " χυμοτόπιο (κυτταρικό οργανίδιο περικλειόμενο με μεμβράνη μέσα στο οποίο υδατικό διάλυμα ανόργανων και οργανικών μορίων. Έτσι, μεταξύ άλλων τα χυμοτόπια, που μπορεί να καταλαμβάνουν και το 80% του κυττάρου, λειτουργούν απομονώνονται υλικά που είναι επιβλαβή ή ανεπιθύμητα για το κύτταρο, διατηρείται η η υδροστατική πίεση ή σπαργή μέσα στο κύτταρο και άλλες). Με αυτό τον τρόπο στα αλόφυτα το μεγαλύτερο μέρος του νατρίου απομονώνεται στα χυμοτόπια των κυττάρων τους, αφήνοντας το υπόλοιπο των κυττάρων με ανεκτή αναλογία ιόντων νατρίου προς καλίου.
Επίσης, το φυτό Salsola soda χρησιμοποιείται για τη βιο-αποκατάσταση (bio-desalination) αλατούχων εδαφών, ώστε να καλλιεργηθούν ντομάτες και πιπεριές, μαζί με αυτό, καθώς η Αλμύρα παίρνει αρκετό νάτριο από το έδαφος για τη βελτίωση της ανάπτυξης των φυτών καλλιέργειας. Έτσι, επιτυγχάνεται καλύτερο αποτέλεσμα στις αποδόσεις των καλλιεργειών παρά τον ανταγωνισμό των δύο φυτών για την πρόσληψη από το έδαφος των υπόλοιπων αναγκαίων για την ανάπτυξή τους μετάλλων.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...