_______________

" In all things of Nature, there is something of the marvelous" (Aristotle -Parts of Animals, I.645A16)

" Nature ......loves simplicity and unity" ( J. Kepler -Apologia)


****** Για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Προοπτική και ......άλλα Σημαντικά!

(http://sites.google.com/site/perivalloncom/
http://www.perivallon.com, http://envifriends2.blogspot.com, http://envifriends.blogspot.com)
_______________

* ΦΥΣΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ----- * ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ -

- Ο ΚΑΙΡΟΣ -

- Γιατί η Φλαμουριά εξαφανίστηκε από την Κρήτη μαζί με τον Μινωικό Πολιτισμό; (Νεώτερες υποθέσεις και αναδρομή σε παλαιότερες για την καταστροφή του )

Τα τελευταία χρόνια νέοι επιστήμονες, χρησιμοποιώντας μοντέρνες τεχνολογίες αιχμής, ‘’ενοχοποιούν’’ την κλιματική αλλαγή για τις περιόδους που άκμασαν και παρήκμασαν πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί. Έτσι πριν από δύο χρόνια μια ομάδα ερευνητών, συνθέτοντας ιστορικά, κλιματικά, γεωλογικά και άλλα στοιχεία  υποστηρίζει την υπόθεση ότι η κλιματική αλλαγή, και ειδικότερα τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια, μπορεί να ήταν υπεύθυνα για την αργή εξαφάνιση του Μινωικού πολιτισμού. Οι διαπιστώσεις αυτές ανήκουν στον καθηγητή Α. Τσώνη και την ερευνητική ομάδα του, από το πανεπιστήμιο Wisconsin-Milwaukee των ΗΠΑ (άρθρο των A. A. Tsonis, K. L. Swanson, G. Sugihara, and P. A. Tsonis ‘’Climate change and the demise of Minoan civilization’’ στο επιστημονικό περιοδικό , ‘’Climate of the Past’’, 6,525-530, 2010). Αυτή λοιπόν η ερευνητική ομάδα, γνώριζε από προηγούμενες μελέτες της ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο που προέρχεται από τον Ειρηνικό ωκεανό, μπορεί να επηρεάσει πολλά σημεία του πλανήτη πλήττοντάς τα με ξηρασία. Ειδικότερα αποφαίνονται ότι «σε ιζήματα από τη λίμνη Κουρνά, που τα ραδιοχρονολογήσαμε και ήταν ηλικίας πριν από το 1400 π.Χ., βρήκαμε μεγάλες ποσότητες από γύρη που προέρχονταν από το δέντρο της Φλαμουριάς -η φλαμουριά ή φιλύρα ή τήλιο (λατ., Tilia plathyphylus) ευδοκιμεί στις κοιλάδες, σε δροσερές και υγρές ζώνες και σε εδάφη κατά προτίμηση αργιλώδη, πλούσια σε άλατα, υγρά και μαλακά- που φαίνεται ότι υπήρχε τότε στην περιοχή. Όμως σε άλλα ιζήματα από την ίδια περιοχή, ηλικίας έως και περίπου το 1000 π.Χ., η Φλαμουριά φαίνεται ότι εξαφανίστηκε, καθώς δεν βρήκαμε γυρεόκοκκους της. Από τότε μέχρι και σήμερα η Φλαμουριά δεν φύεται με φυσικό τρόπο στην Κρήτη. Δηλαδή όλα δείχνουν ότι για πολλές χιλιετίες, γύρω στο 4000-3000 π.Χ., επικρατούσε μεγαλύτερη υγρασία, ενώ κατόπιν, κάνει την εμφάνισή της η ξηρασία η οποία γίνεται πάρα πολύ έντονη από το 1450 π.Χ. ως το 1200 π.Χ. και αρκετά αργότερα. Σημειώνεται ότι αυτό το είδος του δένδρου είναι πολύ ενδεικτικό για υγρό περιβάλλον και για τη βροχόπτωση της περιοχής. Πρόσθετα, τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα επίπεδα της βροχόπτωσης στην Κρήτη, από το 1400 π.Χ., και αργότερα, έπεσαν κάτω από εκείνα στα οποία το φυτό μπορούσε να επιβιώσει και έτσι από τότε εξαφανίστηκε. Η εξαφάνιση μάλιστα αυτή συνδέεται χρονολογικά με την καταστροφή και την εξαφάνιση του Μινωικού πολιτισμού». Σύμφωνα με τις αναλύσεις αυτών των επιστημόνων και συνδυάζοντας  πληθώρα δεδομένων με σύγχρονες διαπιστώσεις και προσομοιώσεις με μοντέλα, οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι το Ελ Νίνιο της εποχής των Μινωιτών, που έπληξε τότε και την Κρήτη, ήταν τρεις φορές πιο ισχυρό από αυτό που γνωρίζουμε σήμερα και διαρκούσε περισσότερο από δύο αιώνες. Ως αποτέλεσμα αυτού του φαινομένου, οδήγησε την Κρήτη σε παρατεταμένη ξηρασία, εξουθενώνοντας τον τοπικό πληθυσμό και οδηγώντας τον σταδιακά στο να εγκαταλείψει το νησί μεταναστεύοντας είτε στην ηπειρωτική Ελλάδα είτε στην Κύπρο, η οποία, παραδόξως, βρισκόταν έξω από το πεδίο επιρροής του φαινομένου. Σχολιάζοντας τα πιο πάνω ευρήματα ειδικοί επιστήμονες συμφωνούν ότι η σχετικά πρόσφατη υπόθεση για την εξαφάνιση του Μινωικού πολιτισμού από τον καθηγητή Α.Τσώνη και την ομάδα του, φαίνεται ότι δεν ήταν ίσως τόσο απίθανη.....(για περισσότερα)
Σε αδρές γραμμές η πιο πάνω έρευνα έχει ως ακολούθως. Για να επιβεβαιώσουν κατά πόσον το φαινόμενο μπορεί να φέρει ξηρασία στην Κρήτη σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου αυτοί οι επιστήμονες ξεκίνησαν μελετώντας έμμεσα δεδομένα. Έτσι, συσχέτισαν το δείκτη του Ελ Νίνιο και το δείκτη του Λα Νίνια με τη βροχόπτωση σε όλη την Ευρώπη και παρατήρησαν ότι υπάρχουν πολύ συγκεκριμένα μοτίβα που δείχνουν την επιρροή. Κατόπιν, για να αποκλείσουν ότι τα μοτίβα αυτά είναι τυχαία, κράτησαν τις ίδιες τιμές βροχόπτωσης, αλλά έδωσαν τυχαίο δείκτη του Ελ Νίνιο. Είδαν τότε ότι οι συσχετισμοί εξαφανίστηκαν, πράγμα που σημαίνει ότι το μοτίβο οφείλεται στο γεγονός ότι το Ελ Νίνιο είναι δυναμικό. Πρόσθετα όμως τα μοτίβα αυτά, συμπίπτουν με τα μοτίβα που έχουν αναδειχθεί από τη σύγκριση των «πραγματικών» μετρήσεων. Συμπίπτουν επίσης και με τα μοτίβα που αναδείχθηκαν από τις προσομοιώσεις με μοντέλα. Ουσιαστικά, πήραν παρόμοια αποτελέσματα από τις προσομοιώσεις και τις παρατηρήσεις τους. Δηλαδή, σε περιόδους Λα Νίνια έχουμε περισσότερη βροχή, ενώ σε περιόδους Ελ Νίνιο είναι το αντίθετο. Το οποίο σημαίνει ότι με τη Λα Νίνια έχουμε πιο υγρές περιόδους, ενώ με το Ελ Νίνιο έχουμε ξηρασία. Άλλη μία επιβεβαίωση, ήρθε από την περίπτωση με δεδομένα από την Κύπρο. Από τα εκεί δεδομένα φαίνεται ότι η Κύπρος δεν βρίσκεται μέσα στην περιοχή της ξηρασίας. Άρα παρ' ότι βρίσκονται τόσο κοντά, Κρήτη και Κύπρος, το Ελ Νίνιο επηρεάζει διαφορετικά την Κρήτη και την Κύπρο και βλέπουμε συμφωνία ανάμεσα στα δεδομένα και στα μοντέλα ακόμη και για τόσο μικρές αποστάσεις. Αυτό είναι σημαντικό γιατί την εποχή που οι Μινωίτες καταστράφηκαν η Κύπρος ευημερούσε, επιβεβαιώνοντας ότι δεν είχαν τα ίδια προβλήματα.
Και ως αναδρομή για τις μέχρι σήμερα υποθέσεις σχετικά με την εξαφάνιση του Μινωικού πολιτισμού αξίζει να αναφέρουμε και τα πιο κάτω. Η καταστροφή του Μινωικού πολιτισμού είναι αντικείμενο διαμάχης ανάμεσα στους αρχαιολόγους από την εποχή που η αρχαιολογική σκαπάνη, πριν από 100 χρόνια περίπου, έφερε στο φως τα πρώτα ευρήματα από το μινωικό παλάτι της Κνωσού. Πέντε χιλιάδες χρόνια πριν, ο Μινωικός πολιτισμός, ο πρώτος μεγάλος πολιτισμός που αναπτύχθηκε στην Ευρώπη, γεννήθηκε και άκμασε στην Κρήτη. Οι Μινωίτες, ήταν άνθρωποι αινιγματικοί, αλλά καλλιεργημένοι, καλλιτέχνες, τεχνικοί, πολεμιστές, έμποροι και έμπειροι ναυτικοί. Ήταν οι πρώτοι που δημιούργησαν και χρησιμοποίησαν γραπτή γλώσσα στην Ευρώπη – η οποία αποκρυπτογραφήθηκε μόλις μερικά χρόνια πριν. Πάνω στην ακμή τους και ενώ ακόμα στην Ελλάδα δεν υπήρχε κάποιο «αντίπαλον δέος», ο Μινωικός Πολιτισμός καταστράφηκε και εξαφανίστηκε για πάντα, αφήνοντας μόνο εντυπωσιακά δείγματα της ανωτερότητας του. Το ανεξήγητο τέλος του πολιτισμού οδήγησε πολλούς αρχαιολόγους, μεταξύ των οποίων ο καθηγητής αρχαιολογίας  Μαρινάτος και ο Άγγλος αρχαιολόγος Έβανς, να συνδέσουν την καταστροφή με το ηφαίστειο της Σαντορίνης. Συνέδεσαν τα γεγονότα, θεωρώντας ότι η καταστροφή του μινωικού πολιτισμού προκλήθηκε από τη βίαια έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Αρχικά πιστεύονταν ότι η έκρηξη του ηφαιστείου έγινε το 1450 π.Χ,, τότε δηλαδή που καταστράφηκαν τα Μινωικά Ανάκτορα, αλλά σήμερα πιστεύεται ότι η έκρηξη έγινε νωρίτερα, κάπου μεταξύ του 1627 και 1600 π.Χ.  Το κοσμογονικό γεγονός της έκρηξης του Ηφαιστείου προφανώς δεν θα μπορούσε να αφήσει αλώβητη την Κρήτη, που βρίσκεται τόσο κοντά στη Σαντορίνη. Η ηφαιστειακή τέφρα του ηφαιστείου της Σαντορίνης σκέπασε τη μινωική πόλη στο Ακρωτήρι της Θήρας, κάλυψε τον ουρανό του Αιγαίου και έφτασε μέχρι την Κρήτη. Ήταν όμως αρκετή για να καταστρέψει τον πανίσχυρο πολιτισμό;
΄Αλλοι πάλι ταυτίζουν την Μινωική Κρήτη με τη χαμένη Ατλαντίδα, βασιζόμενοι εν μέρει στους διαλόγους του Πλάτωνα, οι περιγραφές του οποίου ταιριάζουν με τα στοιχεία που έχουμε για το Μινωικό Πολιτισμό. ‘’Πάσα η νήσος τότε πέλαγος έσχεν Ατλαντικόν λεχθέν ότι τ όνομα ην του πρώτου βασιλεύσαντα ,Άτλας . Εν δε τη Ατλαντίδι νήσω ταύτη μεγάλη και σύνεση και θαυμαστή δύναμις βασιλέων κρατούσα μεν απάσης της νήσου πολλών δε άλλων νήσων και μερών της Ηπείρου’’. Από τότε που ο Πλάτων περιέγραψε στους διαλόγους του, Κριτία και Τιμαίο, την ιστορία της Ατλαντίδος, αμέτρητοι μύθοι, ιστορίες αλλά και επιστημονικές έρευνες έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Πολλοί πιστεύουν ότι η Ατλαντίδα βρίσκεται στην Ελλάδα – ίσως στην Κρήτη ή τη Σαντορίνη. Ίσως στα στενά του Γιβραλτάρ. Ίσως πάλι η Ατλαντίδα να είναι ένας μύθος.
Για πολλά χρόνια οι απόψεις των αρχαιολόγων και άλλων επιστημόνων διίσταντο. Σχετικά πρόσφατα, και πριν την έρευνα του καθηγητή Α. Τσώνη και της ομάδας του από τις ΗΠΑ, έρευνες γεωλόγων και αρχαιολόγων στην Κρήτη, τόσο στην Κνωσό, όσο και στο Παλαίκαστρο, αποκάλυψαν μια άλλη πολύ πιθανή εξήγηση. Ο αρχαιολόγος S. Dunn υποστηρίζει ότι η τέφρα από τη Σαντορίνη πιθανότατα σκίασε την Κρήτη για κάποιες μέρες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να καταστρέψει το Μινωικό πολιτισμό. Ο αρχαιολόγος S. McGillivray που μελετά εδώ και πολλά χρόνια τον Κρητικό πολιτισμό και τα στοιχεία της καταστροφής, κάλεσε στην Κρήτη το γεωλόγο H. Bruins από το Πανεπιστήμιο Ben Gurion του Ισραήλ, για να εξετάσει το έδαφος στο Παλαίκαστρο, στην ανατολική ακτή της Κρήτης, λίγο νοτιότερα από το περίφημο φοινικόδασος στο Βάι. Αυτός πήρε δείγματα του εδάφους, τα οποία απέδειξαν την εναπόθεση θαλάσσιων οργανισμών και ειδών στο έδαφος της Κρήτης, σε σημεία που δεν θα μπορούσαν να εξηγηθούν από κάποιο γνωστό φαινόμενο. Επίσης, οι ερευνητές βρήκαν ηφαιστειακή στάχτη, σπασμένα αγγεία σε μικρά κομμάτια ή κονιορτοποιημένα, αλλά και δείγματα τρηματοφόρων, οργανισμών που ζουν στον πυθμένα της θάλασσας σε τέτοιο βάθος που είναι απίθανο να βρεθούν πάνω στη στεριά. Τα ίδια γεωλογικά δείγματα αποκάλυψαν και κοραλλιογενή άλγη, προερχόμενα από τη θάλασσα. Πολλά χιλιόμετρα δυτικά από το Παλαίκαστρο, στο επίνειο της Κνωσού, την Αμνισό, οι ερευνητές εξέτασαν ευρήματα που περιείχαν επίσης δείγματα θαλάσσιων οργανισμών, θηραϊκή ελαφρόπετρα, κόκκαλα ζώων και ηφαιστειακή άμμο. Συνειδητοποίησαν αμέσως ότι τεράστιες ποσότητες νερού εισέβαλλαν στο κρητικό έδαφος. Και ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης Κ. Συνολάκης, που ασχολείται με τα τσουνάμι, δέχεται ότι το μόνο που θα μπορούσε να εξηγήσει ικανοποιητικά τα ευρήματα, συνδέοντας τα γνωστά γεγονότα, ήταν το τσουνάμι. Όπως, αυτός υποστηρίζει, φαίνεται ότι το παλιρροϊκό κύμα που δημιουργήθηκε μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, έπληξε τις ακτές της Κρήτης, καταστρέφοντας σοδειές, τα καράβια και το εμπόριο, αποδυναμώνοντας ουσιαστικά τον Μινωικό Πολιτισμό. Επίσης, αποφαίνεται ότι, δεν υπήρξε μονάχα ένα γιγάντιο παλιρροϊκό κύμα, αλλά πολλά διαδοχικά τσουνάμι, με ύψος πάνω από είκοσι μέτρα και μήκος κάπου στα τριάντα μίλια, που χτυπούσαν τις ακτές τις Κρήτης με συχνότητα 1 κάθε 30 λεπτά. Οι Μινωίτες δεν είχαν κανένα τρόπο να πληροφορηθούν τον ερχομό των παλιρροϊκών κυμάτων που τους έπιασαν απροετοίμαστους. Ωστόσο, τόσο τα ανάκτορα όσο και πόλεις ή χωριά στην καρδιά του νησιού έμειναν σχεδόν ανέπαφα, ενώ τα νότια και δυτικά παράλια του νησιού φαίνεται ότι δεν επηρεάστηκαν καθόλου. Ωστόσο, όπως υποστηρίζουν αρκετοί αρχαιολόγοι, επειδή οι Μινωίτες βάσιζαν την ευμάρεια και ασφάλειά τους στα καράβια τους, ότι από τη στιγμή που επλήγη το βασικό μέσο διαβίωσης και άμυνας τους, έγιναν έρμαια της λεηλατικής μανίας των Μυκηναίων που έφτασαν στο νησί. Οι Μινωίτες δεν εξαφανίστηκαν εν μια νυκτί, αλλά όμως έγιναν ‘’εύκολη λεία’’ σε επιδρομές και λεηλασίες. Στο Παλαίκαστρο βρέθηκαν λεηλατημένα μνημεία και κατεστραμμένα αγάλματα, ενώ και στη Δυτική Κρήτη, κοντά στα Χανιά, βρέθηκαν τάφοι που χρονολογούνται στην ίδια περίοδο και που περιείχαν σκελετούς με οπλισμό που δεν ανήκε στο Μινωικό Πολιτισμό. Φαίνεται ότι χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να ολοκληρωθεί η καταστροφή του μινωικού πολιτισμού, και τα ανάκτορα καταστράφηκαν 150 χρόνια μετά την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Εξάλλου, σύμφωνα με τους γεωλόγους η έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας ήταν μια κολοσσιαίας κλίμακας έκρηξη. Για τη χρονολογία της έκρηξης οι γνώμες διίστανται. Το 1987 μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης συνέβη το 1645π.Χ., με εκτιμώμενη τυπική απόκλιση της ± 7 ετών (Hammer et αϊ., 1987), όμως αυτό το αποτέλεσμα έχει αναθεωρηθεί πολλές φορές από τότε. Για παράδειγμα, άλλοι (Friedrich et αl., 2006, βρήκαν ένα κλαδί ελιάς θαμμένο σε τέφρα στη Σαντορίνη) τοποθετήσουν την έκρηξη, με επίπεδο εμπιστοσύνης 95%, ανάμεσα στο 1627-1600 π.Χ., ενώ άλλοι ( Manning et al., 2006, χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα σε δείγματα από το Ακρωτήρι, την Κρήτη και άλλες περιοχές του Αιγαίου) τοποθετούν το συμβάν ανάμεσα στο 1700 έως το 1400 π.Χ.
Τελειώνοντας, αυτή την ενδιαφέρουσα περιήγηση οι  πλειονότητα των επιστημόνων υποστηρίζει σήμερα ότι το κλίμα έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εξαφάνιση των διαφόρων πολιτισμών στη Γη. Μια πρόσφατη μελέτη (Sandweis et al., 2009), για παράδειγμα, κάνει αναδρομή για το πώς οι περιβαλλοντικές αλλαγές, οι σεισμοί και οι πλημμύρες που προκαλούνται από το φαινόμενο Ελ Νίνιο συνέβαλαν στην κατάρρευση των πρώτων οικισμών των Supe στο Περού. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η εξαφάνιση των Mayans που γύρω στα 800 μ.Χ., ήταν στο ζενίθ του πολιτισμού τους με πληθυσμό 15 εκατομμυρίων περίπου καταλαμβάνοντας την περιοχή από τη χερσόνησο Yucatan του Μεξικού μέχρι την στην Ονδούρα, πριν τελικά να εξαφανιστούν ξαφνικά. Επιπροσθέτως, υπάρχουν υποθέσεις σχετικά με προσβολή τους από επιδημικές ασθένειες, αλλά και έχουν αποδειχθεί ότι ενέσκηψαν μακρές περίοδοι με ξηρό κλίμα και έντονες ξηρασίες.
Ακόμα και αν δεν ανακαλύψουμε ότι ο Πλάτων μιλούσε αλληγορικά ή όχι για την Ατλαντίδα, και αν η Ατλαντίδα υπήρξε όντως στη Κρήτη ή στη Σαντορίνη ή αλλού, οι έρευνες και οι διασταυρώσεις στοιχείων και δεδομένων, μας δίνουν περισσότερο πειστικές και ικανοποιητικές απαντήσεις στην ερώτηση πώς καταστράφηκε τόσο απότομα ο Μινωικός Πολιτισμός, ένας από τους πιο σημαντικούς Ευρωπαϊκούς πολιτισμούς. (πηγές: http://www.clim-past.net/6/525/2010/cp-6-525-2010.pdf,  http://www.explorecrete.com/archaeology/GR-minoan-civilization-destruction.html http://www.tovima.gr/science/article/?aid=483363, άρθρο Λ.Φαφούτη, ΤΟ ΒΗΜΑ Science, 11-Noεμβρ., 2012)

 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...