_______________

" In all things of Nature, there is something of the marvelous" (Aristotle -Parts of Animals, I.645A16)

" Nature ......loves simplicity and unity" ( J. Kepler -Apologia)


****** Για το Περιβάλλον, τη Βιώσιμη Προοπτική και ......άλλα Σημαντικά!

(http://sites.google.com/site/perivalloncom/
http://www.perivallon.com, http://envifriends2.blogspot.com, http://envifriends.blogspot.com)
_______________

* ΦΥΣΗ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ----- * ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ -

- Ο ΚΑΙΡΟΣ -

- Παρανοήσεις για τον Ηλίανθο και το Ηλιοτρόπιο

Ο Ηλίανθος (κοινώς ήλιος, ηλιόσπορος, κολοκάσι, λιοδρόμι, ηλιοστρόφι) (βοτανική τάξη Asterales, οικογένεια Compositae. ή, Asteraceae ) και το Ηλιοτρόπιο (κοινώς μπαμπακίτσα, μπαμπακόχορτο, κουλούμπακας, μελισσόχορτο, βρωμόχορτο, λιόδρομο, λιόστροφο) (βοτανική τάξη Lamiales, οικογένεια Boraginaceae ) από βοτανική άποψη είναι δύο διαφορετικά φυτά, αν και στην καθομιλουμένη συνήθως ταυτίζονται ή και συγχέονται.
Μια κοινή παρανόηση είναι ότι οι κυκλικοί δίσκοι των ταξιανθιών του Ηλίανθου και τα άνθη του Ηλιοτροπίου παρακολουθούν την πορεία του ήλιου στον ουρανό. Παρότι, αυτή η χρόνια παρανόηση που είχε ήδη απορριφθεί, το 1597, από τον Άγγλο βοτανολόγο John Gerard, ακόμη και σήμερα ‘’σέρνεται’’ από κείμενα σε κείμενα. Στην πραγματικότητα ο ομοιόμορφος προσανατολισμός των δίσκων των ταξιανθιών του Ηλίανθου και τα άνθη του Ηλιοτροπίου, κατευθύνονται προς μια σταθερή κατεύθυνση (ανατολή), όλη την ημέρα και δεν παρακολουθούν ακριβώς την πορεία του ήλιου. Ωστόσο, η ομοιόμορφη αυτή ευθυγράμμιση των ταξιανθιών δεν είναι αποτέλεσμα ημερήσιου ‘’ ηλιοτροπισμού’’ (ημερήσια ή εποχιακή κίνηση τμημάτων φυτού -άνθη ή φύλλα- σε απόκριση προς την κατεύθυνση του ήλιου, ήδη γνωστή για τους αρχαίους Έλληνες), αλλά ισχυρού εποχικού ‘’ηλιοτροπισμού’’. Αυτός είναι ο λόγος που αποκαλούνται τα φυτά αυτά και ‘’ζωντανές πυξίδες’’, καθώς τα άνθη τους ‘’κοιτάζουν’’ προς την ανατολή, ενώ πίσω τους είναι η δύση, προς τα αριστερά ο βορράς και προς τα δεξιά τους ο νότος.
Το άνθος του ηλίανθου και όχι του ηλιοτρόπιου όπως εσφαλμένα λέγεται, υιοθετήθηκε από πολλούς λαούς ως σύμβολο χαράς, ελπίδας και αλήθειας. Είναι το εθνικό λουλούδι της Ουκρανίας και της Χιλής, χρησιμοποιείται ως σύμβολο της ‘’Πράσινης’’ οικολογικής ιδεολογίας, του ‘’Κινήματος της Αισθητικής’’ ή του Αισθητισμού ( καλλιτεχνικό κίνημα στα τέλη του 19ου αιώνα, με έμφαση στις αισθητικές αξίες), της ‘’Εκκλησίας των Πνευματιστών’’, του φιλανθρωπικού ιδρύματος Vegan της Αγγλίας, της πολιτείας Kansas των ΗΠΑ, και της πόλης Kitakyushu της Ιαπωνίας.
Ο Ηλίανθος (λατ., Helianthus  αγγλ., Sunflower), είναι γηγενές φυτό της Αμερικής και εξημερώθηκε εκεί πριν από περίπου 5000 χρόνια. Αυτόχθονες λαοί της Αμερικής τον χρησιμοποιούσαν ως σύμβολο της θεότητας του ήλιου, συμπεριλαμβανομένων των Αζτέκων και των Οτόμοι του Μεξικού, αλλά και των Ίνκας στη Ν. Αμερική.  Ήρθε στην Ευρώπη με Ισπανούς .......(για περισσότερα)
θαλασσοπόρους το 16ο αιώνα, όπου, μαζί με το ηλιέλαιο, έγινε ευρέως διαδεδομένη συστατικό μαγειρικής, ενώ τα φύλλα του μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ζωοτροφής και οι βλαστοί του περιέχουν ίνες, χρήσιμες στην παραγωγή χαρτιού. Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, η καλλιέργεια του ηλίανθου έγινε πολύ δημοφιλής στη Ρωσία -ιδιαίτερα στα μέλη της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, επειδή το προϊόν του, το ηλιέλαιο ήταν ένα από τα λίγα έλαια που επιτρέπεται να τρώγεται κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, σύμφωνα με τις παραδόσεις νηστείας.
Ο ηλίανθος είναι μονοετές ποώδες φυτό, συνήθως αναπτύσσεται σε ύψος 1,5 - 3,5 m., και χρειάζονται πλήρη ήλιο, γόνιμα, υγρά και καλά στραγγιζόμενα εδάφη. Έχει ένα τραχύ, τριχωτό μίσχο, πλατιά, χυδαία οδοντωτά, τραχιά φύλλα και κυκλικά κεφάλια λουλουδιών (ταξιανθία). Αυτό που συνήθως ονομάζεται άνθος, σε ένα ώριμο ηλίανθο, είναι στην πραγματικότητα μία ταξιανθία, ένα " κεφάλι λουλουδιών"( σύνθετα άνθη) πολυάριθμων σε μπουκετάκια ανθυλλίων. Τα εξωτερικά πέταλα του κυκλικού τους δίσκου μπορεί να είναι κίτρινα, κόκκινα, πορτοκαλί ή άλλα χρώματα. Τα συνωστισμένα μικρά άνθη στο εσωτερικό του κυκλικού δίσκου τους ωριμάζουν σε σπέρματα τα γνωστά ηλιόσπορα, ενώ στο εξωτερικό περιθώριο της ταξιανθίας τα άνθη είναι στείρα. Τα ανθύλλια στην ταξιανθία του ηλίανθου είναι συνήθως τοποθετημένα σε σπειροειδές σχήμα, με δεξιόστροφες και αριστερόστροφες έλικες. Γενικά, κάθε ανθύλλιο είναι προσανατολισμένο προς το επόμενο με περίπου τη χρυσή γωνία, δηλαδή σε γωνία 137.5 °. Έτσι, παράγεται ένα μοτίβο διασύνδεσης στις σπείρες, όπου ο αριθμός των αριστερόστροφων προς τις δεξιόστροφες έλικες μας δίνει αριθμούς Fibonacci (για λεπτομέρειες βλέπε προηγούμενη ανάρτησή μας http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=7022960999388581430#editor/target=post;postID=7533246859427275478 , στο ίδιο blogspot). Τυπικά, υπάρχουν 34 σπείρες σε μία κατεύθυνση και 55 στην άλλη. Σε μεγάλου μεγέθους ταξιανθίες ηλίανθου συνήθως υπάρχουν 89 σπείρες προς μία κατεύθυνση και 144 σπείρες στην άλλη. Αυτό το πρότυπο δημιουργεί την πλέον αποτελεσματική ‘’συσκευασία’’ των ανθυλλίων στην ταξιανθία τους και κατ’επέκταση αξιοποίηση του βέλτιστου χώρου για τα σπέρματά τους.
Ο ηλίανθος, χρησιμοποιείται πλατιά ως καλλωπιστικό φυτό, ενώ από τα άνθη του εξάγεται μία κίτρινη χρωστική. Από τα περικάρπια και τις ταξιανθίες του, μετά την παραλαβή των σπόρων, εξάγεται πηκτίνη, ενώ από τους βλαστούς του κατασκευάζονται ινοσανίδες και παράγονται χαρτόνια. Από τα συμπιεσμένα περικάρπια των σπόρων του παράγεται καύσιμη ύλη με την μορφή βιομάζας ή pellets βιομάζας, ενώ από τους σπόρους του βιοντίσελ. Οι σπόροι του ηλίανθου τρώγονται ως σνακ, ωμά ή μετά από ψήσιμο στο φούρνο, με ή χωρίς αλάτι ή και με την προσθήκη καρυκευμάτων. Επίσης, μπορούν να μεταποιηθούν ως ηλιέλαιο – με εκχύλιση- για μαγείρεμα,και ως εναλλακτικό του φυστικοβούτυρο, το βούτυρο ηλιέλαιο. Στη γερμανόφωνη Ευρώπη, παράγεται αλεύρι από τους σπόρους του που αναμιγνυόμενο με το αλεύρι σίκαλης παράγοντας το ‘’Sonnenblumenkernbrot‘’(ψωμί σπόρων ηλίανθου). Εξάλλου, πωλείται ως τροφή για πτηνά και μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα στο μαγείρεμα και στις σαλάτες.
Οι Ινδιάνοι της Αμερικής είχαν τον ηλίανθο για πολλαπλές χρήσεις, όπως για ψωμί, ιατρικές αλοιφές, βαφές και χρώματα του σώματος. Παραδοσιακά γιαυτούς ήταν η ’’τέταρτη αδελφή’’, μετά το καλαμπόκι, τα φασόλια και το κολοκύθι, καθώς οι ιθαγενείς πίστευαν πώς τα τέσσερα αυτά είδη αλληλο-υποστηρίζονται και είναι απαραίτητα για μια ισορροπημένη γεωργική καλλιέργεια.
Σήμερα, οι ηλίανθοι παράγουν ειδικό ‘’λάτεξ’’ για υποαλλεργικό καουτσούκ, αλλά και χρησιμοποιούνται ως εδαφο-εξυγιαντικό για την αποκατάσταση ρυπασμένων, από μόλυβδο, αρσενικό και ουράνιο, εδαφών. Σημειώνεται, ότι είχε χρησιμοποιηθεί ο ηλίανθος, για την απομάκρυνση του καίσιου-137 και του στρόντιου-90 μετά από την καταστροφή του Τσερνομπίλ, αλλά και στην αντιμετώπιση του πυρηνικού ατυχήματος στη Fukushima, Ιαπωνία.
Το Ηλιοτρόπιο (λατ., Heliotropium, αγγλ., Heliotrope, Turnsole), που συγχέεται πολλάκις με τον ηλίανθο, περιλαμβάνει 250-300 περίπου είδη φυτών, ποώδη και θαμνώδη, που είναι ιθαγενή των εύκρατων και τροπικών περιοχών. Πολλά είδη είναι ζιζάνια και εάν φαγωθούν είναι ηπατοτοξικά, καθώς περιέχουν pyrrolizidine alkaloids (ΡΑ). Μάλιστα, οι Δαναήδες πεταλούδες (Milkweed butterflies) επισκέπτονται αυτά τα φυτά και από τα αλκαλοειδή τους παράγουν ένα είδος αρώματος για την προσέλκυση του αρσενικού συντρόφου τους. Τα πλέον γνωστά από τα Ηλιοτρόπια, είναι το δενδροειδές (Heliotropium. arborescens), πολυετές φυτό που μπορεί να φτάσει τα δύο μέτρα, που καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό για τα αρωματικά με πέντε λοβούς, κόκκινα έως και λευκά άνθη του. Στην Ελλάδα απαντούν 6 είδη. Tα πλέον κοινά είναι το Ηλιοτρόπιο το ευρωπαϊκό (Heliotropium europaeum) (μπαμπακίτσα ή κουλούμπακας ή μελισσόχορτο) που αναπτύσσεται σε πετρώδεις άγονες περιοχές και το Ηλιοτρόπιον το μακρόκαρπο (Heliotropium macrocarpum syn. H. dolosum) που αναπτύσσεται σε παραθαλάσσιες αμμώδεις περιοχές και στις άκρες των δρόμων και τα σπέρματά του, σε ένα βαθμό, αποτελούν κίνδυνο για την υγεία ορισμένων ζώων. Ο χυμός από το Ηλιοτρόπιο το ευρωπαϊκό χρησιμοποιούνταν στη Γαλλική κουζίνα ως προσθετικό για το χρωματισμό των φαγητών. Γενικά τα αρωματικά άνθη των Ηλιοτροπίων χρησιμοποιούνται ως συστατικό στην αρωματοποιία μετά από σχετική επεξεργασία. 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...